عمران فایل

کرمو شدگی بتن؛ بررسی عوامل موثر و روش های ترمیم آن

منظور از آب انداختن، جداشدگی و کرمو شدگی بتن چیست؟ چه عواملی در کرمو شدن بتن نقش دارد؟ روش های ترمیم بتن کرمو چیست؟ امروز قصد داریم به بررسی عوامل زمینه ساز و موثر در ایجاد جداشدگی، نحوه ترمیم بتن کرمو و راهکارهای موثر برای پیشگیری از کرموشدگی سازه بتنی بپردازیم.

فهرست مطالب:

  1.  تعریف کرموشدگی یا شن ‌نما شدن بتن
  2. عوامل خارجی کرموشدن بتن
  3. عوامل کرموشدن در حین اجرای بتن
  4. علل جداشدگی و و عوامل تشدید آن
  5. عوارض کرموشدن بتن
  6. نحوه ترمیم بتن شن نماشده
    • استفاده از گروت سیمانی
    • روش‌ اجرای ترمیم بتن کرمو و متخلخل
    • ترمیم سازه بتنی
  7. ترمیم ساختمان‌های بتنی براساس استاندارد و آئین نامه ترمیم بتن EN 1504 (معرفی حد مجاز کرموشدگی)
  8. راهکارهای غلبه بر کرموشدگی ستون و دیوارهای بتنی

تعریف کرمو شدگی بتن

در بتن کرمو یا شن نما شده، ذرات درشت دانه (شن) در کنار هم دیده می‌شود که فضای بین آنها فاقد ملات کافی است. کرموشدن بتن یا شن‌ نما شدن با عدم تراکم کافی بتن ظاهری متفاوت دارد. اما اغلب مهندسین و دست‌اندرکاران اجرایی این دو را یکسان می‌شمارند.

 

کرموشدگی بتن چیست؟

کرموشدن بتن

عوامل خارجی شن نما شدن بتن

  • مصالح داخل بتن تمایل دارند که از بتن جدا شوند.
  • در هنگام حمل ضربه لرزشی به بتن وارد شود، مثلا درمسیرهای ناهموار با فرغون حمل شود.
  • هنگام بتن‌ریزی گاهی سرعت بتن در هنگام خارج شدن از تسمه نقاله یا شوت زیاد می‌شود که خود باعث کرمو شدگی بتن است.
  • در هنگام بتن‌ریزی اگر بتن به صورت افقی یا قائم به میلگردها برخورد کند باعث کرموشدگی می‌شود.
  • اگر بتن را با بیل از یک مکان به مکان دیگر انتقال دهید.
  • اگر ملات از درز قالب‌ها خارج شود.
  • اگر در هنگام تراکم بتن لرزشی بالاتر از حد معمول وارد شود.

عوامل کرمو شدگی بتن در حین اجرای بتن

  • اگر لرزش به‌درستی انجام نشود.
  • کیفیت اختلاط بتن پایین باشد.
  • اگر درز قالب‌ها درست بسته نشده باشند باعث می‌شود تا ملات از درزها خارج شود و درنتیجه ذرات از یکدیگر جدا می‌شوند.

 

علت شن نما شدن بتن

بتن ریزی

علل جداشدگی و عوامل تشدید آن

بتن تمایل زیادی به جداشدگی دارد که می‌توان آن را یک عامل زمینه‌ساز درونی خواند. پس نقش استعداد جداشدگی و شناخت عوامل ایجاد این استعداد در بتن‌ها بسیار مهم تلقی می‌شود.

برای ایجاد زمینه و استعداد بیشتر جداشدگی، باید انسجام و چسبندگی بتن و اجزای آن را کم کنیم که مربوط به نسبت مقادیر مصالح به‌ کار رفته در بتن و کیفیت آن‌ها و هم‌چنین کیفیت اجرای بتن‌ریزی است و تسهیل در حرکت و تراکم سریع‌تر معمولاً به افزایش استعداد جداشدگی منجر می‌شود.

بصورت خلاصه می‌توان عوامل افزایش استعداد جداشدگی را در زیر فهرست نمود:

  • افزایش مقدار آب و نسبت آب به سیمان بتن
  • کاهش کیفیت سیمان و مواد چسباننده
  • دانه‌بندی سنگدانه‌ها به صورت درشت باشد.
  • سنگدانه‌های درشت گردگوشه باشند.
  • سطح سنگدانه‌ها صیقلی و صاف باشند.
  • مقدار ریزدانه بتن کاهش یابد.
  • از مواد روان‌کننده بیشتر از حد معمول استفاده شود.
  • از مواد حباب‌زا در بتن استفاده نشود.

عوارض کرمو شدگی بتن

  • کاهش شدید مقاومت فشاری، کششی و خمشی و برشی بتن به حدی که ممکن است نتوان مقاومت بتن این بخش را اندازه‌گیری کرد و حتی گاه امکان تهیه مغزه نیز در این قسمت‌ها وجود ندارد. (چون مقاومت نمونه بتنی نشان‌دهنده مقاومت بتن در سازه است از آن مغزه‌گیری می‌کنند تا مقدار دقیق مقاومت بتن تعیین شود که این نتایج نشان‌دهنده تراکم و عمل‌آوری صحیح بتن است.)
  •  پیوستگی بین بتن و میلگرد کاهش می‌یابد و از نتایج آن این است که ظرفیت باربری قطعه کاهش می‌یابد و انتقال نیروها به ‌درستی صورت نمی‌گیرد.
  • در منطقه کرمو یا شن‌ نما شده بتن نفوذپذیری افزایش می‌یابد آب به درون بتن نشت می‌کند. (اگر سازه برای نگهداری مایعات طراحی شده باشد بسیار مضر است. البته در سازه‌های معمولی نیز مضر است.)
  • نمی‌توان مقدار جذب آب در کوتاه مدت و بلندمدت را اندازه‌گیری کرد چون تخلخل ایجاد شده است.
  • هم‌چنین مواد زیان آور به درون بتن نفوذ می‌کنند و به بتن آسیب می‌رسانند. (حمله سولفات‌ها و مواد اسیدی و …)
  • بتن در محیط‌هایی که دارای شرایط یخ‌ بندان و آبشدگی دارند مقاومت نخواهد داشت.
  • ایجاد ظاهر بد در سطح بتن.

نحوه ترمیم کرمو شدگی بتن

برای ترمیم کرمو شدگی بتن باید حفرات با مواد ویژه‌ای که ترمیم‌کننده هستند و مصالح اصلی آن سیمان می‌باشد پر شود و سپس (مانند سمباده‌ کشیدن) ساییده شود تا سطحی صاف و صیقلی ایجاد شود. راه دیگر در ترمیم این است که قسمت کرمو را برداریم و به صورت موضعی قالب‌‌بندی کنیم و بتن‌ریزی را انجام دهیم که این راه نتیجه بهتری را به ما می‌دهد.

استفاده از گروت سیمانی

گروت سیمانی ‌یک ملات مخلوط خشک و آماده با مقاومت بالاست و تنها ماده افزودنی به آن برای آماده‌شدن آب است. سنگ ‌دانه‌هایی از جنس سیلیس و با ابعاد بزرگ که ضریب اصطکاک بالایی دارند را شامل می‌شود.

نکته مثبت گروت سیمانی این است که پس از اختلاط با آب ملات بدون جمع ‌شدگی و روان از آن تولید می‌شود و هم‌چنین می‌تواند به عنوان یک ملات منبسط شونده (که می‌توان میزان افزایش حجم آن را کنترل کرد) عمل نماید. گروت سیمانی برای پرکردن فاصله خالی بین صفحه ستون‌ و فونداسیون‌‌ استفاده می‌شود. برای مواردی که نیاز به ملاتی با مقاومت و روانی مناسب داریم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

نحوه ترمیم بتن های کرمو

گروت سیمانی

روش‌ اجرای ترمیم بتن کرمو و متخلخل

در واقع اگر سطح بتن دچار تخلخل شود به آن کرمو شدگی بتن می‌گوییم. این نوع آسیب بیشتر به لحاظ زیبا شناختی و دوام، دارای اهمیت است.

اصول ترمیم بتن‌های کرمو و متخلخل مانند سایر بتن‌ها است.‌ آنچه در سیستم ترمیم بتن‌های کرمو و متخلخل می‌تواند مورد توجه قرارگیرد، غیرسازه‌ ای بودن ترمیم و لزوم شباهت عملیات ترمیم انجامی با بتن نواحی اطراف منطقه ترمیم است.

ترمیم سازه بتنی

اگر عمق کرموشدن در بتن از ۱۰ میلیمتر بیشتر باشد بهتر است به صورت وصله ترمیم کنیم، یعنی قسمت‌های کرمو را خرد می‌کنیم تا به قسمت سالم برسیم. ‌
معمولاً قسمت‌هاى کرمو تا پشت میلگردها ادامه پیدا می‌کنند. اگر عمق کرموشدگی کم باشد بهتر است از ملات استفاده کنیم.

ترمیم ساختمان های بتنی براساس استاندارد و آئین نامه ترمیم بتن

اگر اجرای سازه‌های بتنی به خوبی انجام نشود، ممکن است نیازمند ترمیم باشند. ترمیم سازه‌های بتنی که دچار کرمو شدگی بتن شده اند کار پیچیده‌ای است که نیازمند تخصص می‌باشد. انواع آسیب‌های رایج در سازه‌ها در دوره ساخت :

  • بتن‌های کرمو و متخلخل سطحی: کرموشدگی تا یک سانتیمتر
  • بتن‌های کرمو و متخلخل عمیق: کرموشدگی تا ظاهرشدن میلگردها و شکستگی و لب‌پرشدگی بتن
  • ترک‌های سطحی: ترکهای سطحی تا عمق حداکثر روی میلگردها
  • ترک‌های عمیق: ترک های که در طول کل عضو بتنی ادامه پیدا نموده است.

روش ترمیم بتن‌های کرمو و متخلخل سطحی:

این ترمیم روی سازه زیاد تاثیر ندارد و فقط برای زیبایی می‌باشد. با این وجود باید برای حفظ کیفیت، نکات اجرایی در ترمیم به خوبی و دقت رعایت شود. در ابتدا بخش‌های بتن که کرمو و متخلخل شده‌اند را بتراشید و حذف کنید. می‌توانید این کار را با قلم یا چکش (یا چکش‌های برقی) انجام دهید. سعی کنید شرایط هندسی‌بودن پلانی که برش می‌دهید رعایت شود. سپس سطح را بطوریکه کلیه آلودگی‌ها و ذرات ریز و گردوغبار حذف شود بشوئید.

سعی کنید سطح بتن را مرطوب کنید به طوریکه بتن خیس شود، ولی آب جمع‌شدگی در آن وجود نداشته باشد. ملات را برای پرکردن در فضایی که خالی کرده اید آماده کنید. (Dezosive 1010 یا Repamer 02 که این ملات‌ها با آب مخلوط و آماده مصرف می‌شود.) از ماله چوبی برای ریختن ملات در محل وارد استفاده کنید. (با فشار) البته نکات زیر باید مورد توجه قرارگیرد:

  • در سطوح عمودی مثل دیوارها و یا زیر سقف که با ریختن ملات امکان ریزش آن است سعی کنید ملات را تقریبا سفت بسازید تا ریزش نکند.
  • ملات ترمیمی را بعد از اجرا به مدت دو روز مرطوب نگه دارید تا فرآیند هیدراسیون به طور کامل انجام شود.

ترمیم بتن‌های کرمو با عمق بیش از یک سانتیمتر و بتن‌های با شکستگی موضعی محدود:

این ترمیم در تیرها و ستون‌ها دارای ارزش سازه‌ای می‌باشد و باید به گونه‌ای اجرا شود که دارای چسبندگی لازم باشد تا بتواند بارپذیری کافی را داشته باشد.

ابتدا محل کرمو شدگی بتن را بتراشید و آن را حذف کنید. می‌توانید این کار را با چکش برقی انجام دهید بطوریکه پلان هندسی سطح تراشیده‌شده و عمق‌های یکنواخت و زوایای قائم رعایت شود. اگر در تخریب، میلگردها ظاهرشود، تخریب را باید تا عمق حداقل یک سانتیمتر به پشت میلگردها ادامه دهید. سعی کنید با دقت تخریب کنید تا ترک در نواحی دیگر بوجود نیاید.

سپس سطح بتن را برای پاکسازی از گردوغبار و ذرات ریز بشوئید.

لایه‌ای که بتن قدیم را به بتن جدید پیوند می‌دهد ایجاد کنید.

اگر ضخامت ترمیم کمتر از ۳سانتیمتر باشد می‌توانید از چسب پایه اکرلیک ( Dezobond P-2200 ) برای این امر استفاده کنید. هر کیلوگرم از این محصول برای چهار مترمربع استفاده می‌شود. زمان بین اعمال چسب و ملات بین ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت می‌باشد.

اگر ضخامت بیشتر از سه سانتیمتر باشد باید از چسب اتصال Dezobond P-1800 بر پایه اپوکسی استفاده کنید. در هر مترمربع میزان نیم کیلوگرم از این محصول استفاده می‌شود. دقت داشته باشید ابزارهای آغشته‌شده با چسب را سریع با تینر پاک کنید. زمان بین اجرای چسب اپوکسی و اعمال ملات ترمیم ۱۵ دقیقه است. بنابراین ابتدا باید ملات اعمال شود و سپس چسب اجرا شود.
ملات ترمیم‌کننده ( Dezosive 1020 ) که در اثر اختلاط با آب آماده مصرف می‌شود را اعمال کنید.

سعی کنید محیط ترمیم را بعد از اجرا سه روز مرطوب نگه دارید.
البته نکات زیر باید مورد توجه قرار گیرد :

  • در سطوح عمودی مثل دیوارها و یا زیر سقف که با ریختن ملات امکان ریزش آن است سعی کنید ملات را تقریبا سفت بسازید تا ریزش نکند.
  • اگر زمان ما محدود باشد یا نیرویی که به قسمت ترمیمی وارد می‌شود زیاد باشد؛ می‌توان از ملات پلیمری DezoFlow 650 به عنوان ملات ترمیمی استفاده نمود.

ترک‌های سطحی:

این ترک‌ها عمدتا ارزش سازه‌ای ندارند و به علت مشکلات اجرایی مانند کیورینگ (عمل‌آوری) نامناسب ایجاد می‌شود. برای این امر دو حالت وجود دارد.

حالت۱: اگر عمق و عرض ترک بسیار کوچک باشد، می‌توانیم فقط به محافظت از ترک برای جلوگیری از ورود مواد مخرب و آب به داخل بتن و تخریبی که در اثر آن اتفاق می‌افتد و افزایش عمر بپردازیم. برای این کار باید از پوشش محافظتی الاستومری Chimex 127 به میزان ۱٫۵ کیلوگرم بر روی ترک استفاده کنیم، سعی شود از هرطرف ترک به میزان ۱۵ سانتیمتر اضافه‌تر کشیده شود. این پوشش چون روی ترک پل ایجاد می‌کند باعث این می‌شود که مایعات و مواد مخرب داخل بتن وارد نشوند. فواید این پوشش شامل دوام بالا، انعطاف پذیری نسبی، اجرای ساده و اقتصادی‌بودن است.

حالت۲: اگر عرض ترک بیشتر باشد به نحوی که عرض آن بیش از ۰٫۲ میلیمتر و عمق آن بیش از ۱ سانتیمتر باشد، ابتدا باید ترک به وسیله سنگ جت به شکل V به ابعاد دو سانتیمتر باز شود. سپس درون ترک خاک‌زدایی می‌شود و سپس درون ترک را با چسب لاتکس Dezonond P-2200 آغشته کرده و سپس ترک تحت فشار با ملات Dezosive 1020 به طور کامل پر گردد.

ترک‌های عمیق:

این ترک‌ها دارای ارزش سازه‌ای و دوام می‌باشند بنابراین باید ترمیم آن‌ها به دقت صورت گیرد. برای این کار بهترین روش تزریق رزین اپوکسی می‌باشد. مراحل کار به شرح ذیل می‌باشد:

ابتدا با دمیدن هوا، درون ترک و اطراف آن را تمیز کنید.

اگر عرض ترک بیش از ۱۵۰۰ میکرون باشد و عمق ترک بیش از ۳ سانتیمتر نباشد، در سطوح افقی می‌توان شروع به آماده‌ کردن رزین اپوکسی Dezosive 4000 یا Epox IN 25 کرد و سپس آن را به صورت شُرّه‌ای درون ترک اجرا نمود. رزین اپوکسی با توجه به چگالی پایین تحت نیروی ثقلی به درون ترک نفوذ می‌کند و ترک را پر می‌کند. از مزایای این سیستم مقاومت فشاری بالا، چسبندگی خوب به طرفین ترک و … می‌باشد. (رزین اپوکسی به صورت اختلاط با همزن برقی به مدت سه تا پنج دقیقه تا بدست آمدن ماده ای یکنواخت قابل قبول است.)

اگر عمق ترک زیاد باشد یا اینکه عرض ترک کم باشد باید رزین را تحت فشار وارد کرد. پمپ‌های مخصوص تزریق رزین از ابزارهای موردنیاز این کار است. برای این کار از پکرهای تزریق به صورت سطحی یا عمقی استفاده می‌شود.

ابتدا در بتن سوراخ‌هایی با فواصل ۲۵ سانتیمتری ایجاد می‌کنند و پکر در جایی که ترک خورده و در طول آن نصب می‌گردد. سپس برای جلوگیری از بیرون ریختن رزین از بتونه اپوکسی برای پوشاندن آن استفاده می‌کنند. سپس رزین با کمک نازل پمپ درون ترک تزریق می‌شود تا جایی که از پکر کناری خارج شود و در آخر کار، پکرها را خارج می‌کنند و بتونه را برمی‌دارند و محل ترک‌ها را با ملات ترمیم‌کننده پر می کنند.

برای آگاهی بیشتر از نکات اجرایی به کاتالوگ تزریق رزین کلینیک فنی و تخصصی بتن ایران مراجعه نماید.

نکته :

  • زمان خشک‌شدن رزین تزریق، بسته به دمای محیط بین ۱۵ تا ۶۰ دقیقه ‌می‌باشد.
  • رزین باید به نوعی اختلاط یابد تا واکنش به خوبی انجام شود.
  • محل تزریق رزین باید خشک باشد.
  • میزانی از رزین برای تزریق اجرا آماده نمایند که در بازه زمانی گفته شده مصرف شود.

 

روش ترمیم شن نما شدن بتن

ترمیم بتن به روش تزریق رزین و دستگاه نازل پمپ

راهکارهای غلبه بر کرمو شدگی بتن ستون و دیوارهای بتنی

۱_  طراحی مناسب قطعه و میلگرد گذاری مطلوب و قالب ‌بندی بدون درز شامل تمهیداتی به شرح زیر است:

  1. طراحی قطعه با ابعاد مناسب برای بتن مصرفی.
  2. رفع پیچیدگی‌ها از شکل و ظاهر قطعه.
  3. فاصله مناسب میلگرد تا قالب.
  4. کاهش شلوغی و درهمی میلگردها با تدابیری نظیر:
    • افزایش مقاومت میلگردها.
    • عدم ایجاد وصله پوششی در یک مقطع
    • کاهش میلگردهای عرضی بویژه در ستون و دیوار
  5. قالب‌بندی بدون نقص و بدون درزهایی که باعث نشت شیره و ملات بتن شود.

۲_ کاهش استعداد درونی جداشدگی بتن :

  1. پیشنهاد می‌گردد در ستون یا دیوار حداکثر اندازه سنگدانه‌ها به ۱۵ تا ۲۰ میلی‌متر محدود گردد. (حذف شن بادامی)
  2. پیشنهاد می‌گردد که از سنگدانه هایی با بافت دانه‌بندی نسبتاً ریز استفاده گردد. (استفاده از ماسه بیشتر در طرح اختلاط)
  3. سعی کنید از ترکیبات مختلف سنگدانه‌ها (شن شکسته یا نیمه شکسته و ماسه گردگوشه) استفاده کنید.
  4. پیشنهاد می‌گردد محدوده اسلامپ (روانی) بتن در بتن‌ریزی دیوار یا ستون ۱۰ تا ۱۲٫۵ سانتی‌متر لحاظ گردد:
    • سهولت در تراکم ضمن پرهیز از افزایش استعداد جداشدگی از جمله مزایای این حدود روانی و کارآیی است.
    • این روانی برای پمپ‌کردن بتن هم مناسب است.
    • پیشنهاد می‌گردد ایجاد روانی با مواد روان کننده و کاهنده آب حاصل گردد تا نسبت آب به سیمان بالا نرود.
    • قابل‌ذکر است که مواد روان‌کننده مناسب معمولاً ضمن ایجاد روانی و قوام بتن، انسجام درونی آن را نیز بهبود می‌بخشند.
  5. پرهیز از استفاده بیش‌ازحد مجاز مواد روان‌کننده یا فوق‌روان‌کننده که می‌تواند باعث جداشدگی شدید قبل از ریختن بتن که غالباً همراه با آب انداختن زیاد و کندگیری شدید بتن است.
  6. پیشنهاد می‌گردد در طرح اختلاط بتن ستون و دیوار حداکثر “نسبت آب به سیمان” از ۰٫۵۵ فراتر نرود.
  7. یشنهاد می‌گردد به‌منظور کاهش استعداد جداشدگی بتن در طرح اختلاط از پودر سنگ یا ماسه خیلی ریز استفاده شود که هرچند نیاز به آب و سیمان را افزایش می‌دهد ولی با استفاده از روان‌کننده یا فوق‌روان‌کننده می‌توان این نسبت را کنترل نمود.

۳_ استفاده از وسایل و روش‌های مناسب جهت ریختن و جای دهی بتن

  1. استفاده از قیف هادی یا لوله یا شوت سقوطی به همراه جام (باکت) و ریختن بتن در “راستای قائم” و هدایت‌شده: در این حالت یک قیف با حداقل طول ۶۰ سانتی‌متر یا یک لوله انعطاف‌ناپذیر و یا لوله پارچه‌ای انعطاف‌پذیر در انتهای خروجی جام بسیار کارساز است به ‌ویژه اگر بتوان این لوله یا شوت سقوطی را درون دیوار یا ستون تا نزدیک کف عبور داد و به‌ تدریج در حین تخلیه، جام و لوله را بالا کشید.
  2. استفاده از شوت سقوطی در انتهای لوله پمپ به‌ ویژه پمپ‌های دکلی و حتی‌الامکان فروبردن آن در دیوار یا ستون.
  3. استفاده از دریچه‌های جانبی در ارتفاع‌های مختلف در بدنه قالب و به فواصل حدود ۱٫۵ متر از یکدیگر و ریختن بتن بدون استفاده از شوت شیب‌دار و به‌صورت قائم بر روی سکوی زیر دریچه و اجازه برای سرازیرشدن بتن به درون ستون یا دیوار و بستن دریچه پس از پرشدن و متراکم کردن بتن و پس‌ازآن بتن‌ریزی از دریچه بالاتر.

نتیجه گیری

کرمو شدگی بتن در واقع مناطقی هستند که به دلیل ناتوانی ملات سیمان در پرکردن فضاهای موجود اطراف سنگدانه‌ها و در نتیجه خالی ماندن آنها ایجاد می‌شوند. در صورت خفیف بودن این نقیصه به شرط اینکه از بازکردن قالب‌ها بیش از ۲۴ ساعت نگذشته باشد می‌توان از ‌ملات سیمان استفاده نمود.

اگر عملیات ترمیم‌ بیش از ۲۴ ساعت بعد از برداشتن قالب و با تاخیر صورت گرفته، یا سطح کرموشده بتن گسترده است، باید ابتدا بتن‌های معیوب برداشته شده‌، سپس با استفاده از ملات ترمیمی آماده‌، به همراه چسب پیوند دهنده اپوکسی‌، تعمیر صورت گیرد‌، روش نهایی نیز جایگزینی کل بتن با بتن جدید است.

بعضی از نقص‌های جزئی ناشی از حرکت قالب یا در رفتن قالب را می‌توان با استفاده از سنگ ساب صاف و پرداخت نمود. در اکثر موارد این رفع نقص به سادگی توسط مالک پذیرفته شده‌، وگرنه مجری موظف است نسبت به تخریب و جایگزینی آن بخش آسیب دیده از بتن اقدام کند.

منابع

روش های اصلاح و ترمیم بتن کرمو

مهندس فاطمه گورکانی

    نوشته‌های مرتبط

    قوانین ارسال دیدگاه

    • دیدگاه های فینگلیش تایید نخواهند شد.
    • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
    • از درج دیدگاه های تکراری پرهیز نمایید.
    دیدگاه‌ها

    *
    *

    0