عمران فایل

ضوابط و جزئیات اجرای وال پست در اسکلت بتنی و فلزی به همراه فیلم آموزشی

همانطور که می دانید اجرای وال پست همانند درز انقطاع نقش بسیار مهمی در مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله دارد اما ضوابط و جزئیات اجرای وال پست به چه صورت است؟ آیا می دانید علت تخریب تعداد زیادی از ساختمان ها در زلزله کرمانشاه چه بود؟

در این مقاله قصد داریم ضمن معرفی وال پست و انواع آن، به بررسی ضوابط و نحوه ی اجرای وال پست در اسکلت فلزی، بتنی و بلوک سبک بر اساس آیین نامه ۲۸۰۰ و مقررات ملی ساختمان بپردازیم. همچنین یک فیلم آموزشی از نحوه اجرای وال پست در بلوکهای سبک بتنی برای شما فراهم کردیم.
پس تا پایان مقاله با ما همراه باشید.

با مطالعه این مقاله چه می آموزید:

  1. وال پست چیست؟
  2. آشنایی با انواع وال پست و مهار از نظر اجرایی
  3. ایجاد یکپارچگی با وال پست
  4. جزئیات اجرای وال پست در ساختمان
  5. ضوابط اجرای وال پست طبق آیین نامه ۲۸۰۰ و مقررات ملی ساختمان
  6. ضرورت وال پست
  7. مزایا و معایب وال پست
  8. جمع بندی

 

۱. تعریف وال پست و انواع آن

وال پست یک المان غیر سازه ای می باشد که به منظور یکپارچه کردن دیوار و اسکلت ساختمان اجرا می شود و نقش نگهدارنده دیوار را دارد. در واقع وال پست وظیفه ی انتقال نیروی حاصل از باد یا زلزله از دیوار به اسکلت ساختمان را بر عهده دارد و اجرا یا عدم اجرای آن به نظر مهندس طراح بستگی دارد.

وال پست ها به صورت تیر-ستون طراحی می شوند و با توجه به اینکه سختی سازه را زیاد می کنند، نقش اصلی آن ها جلوگیری از آسیب به قسمت های اصلی سازه مانند تیر، ستون و سقف ها می باشد، در نتیجه نقش مهمی در مقاوم سازی ساختمان دارند .

وال پست ها با توجه به مصالح سازنده شان و شکل ظاهری به دو دسته ی بتنی یا فلزی و افقی یا عمودی تقسیم بندی می شوند که وال پست های بتنی معمولا در ساختمان با مصالح بنایی و وال پست فلزی معمولا در ساختمان دارای اسکلت استفاده می شوند. زمانی که دهانه ی شما بزرگ باشد، وال پست قائم از روی تیر طبقه پایین به زیر تیر طبقه بالا در دهانه، جوش می شود .

اجرای وال پست در دیوار خارجی

وال پست اجرا شده در دیوارهای خارجی

 

۲. آشنایی با انواع وال پست و مهار از نظر اجرایی

  1.  اجرای وال پست با انکر بولت و نبشی کشی:
اجرای وال پست با انکر بولت و نبشی کشی

نوع اول

  1. اجرای وال پست برای مهار دیوار از طریق کاشت میلگرد در داخل کف:
اجرای وال پست دیوار

نوع دوم

  1. مهار دیوار به وسیله ی تعبیه میلگرد در داخل ستون های مجاور یا اتصال دیوار به ستون با میلگرد:
اجرای وال پست برای مهار دیوار

نوع سوم

  1. مهار دیوار های برشی از طریق عبور میلگرد به حالت L شکل در دیوار:
مهار دیوار برشی

نوع چهارم

  1. اجرای تسمه دور ستون:
اجرای تسمه دور ستون

نوع پنجم

  1. اجرای وال پست برای جان پناه بام:
اجرای وال پست جان پناه بام

نوع ششم

 نکته: یک نوع وال پست ساخته شده از میلگرد هایی به صورت زیگزاگ به شکل زیر می باشد.

اجرای وال پست با میلگرد

وال پست ساخته شده از میلگردهای زیگزاگی

 

۳. ایجاد یکپارچگی با وال پست

وال پست های فلزی از مصالح فولادی و پروفیل های نبشی، قوطی و یا ناودانی می باشد.
گفته می شود که وال پست ساخته شده از نبشی معمولا در انتقال بار جانبی و یکپارچگی دیوار، بهتر از نوع ساخته شده با قوطی عمل خواهد کرد.
وال پست ها برای ایجاد یکپارچگی باید به خوبی به المان های سازه ای طرفین مهار شوند، در نتیجه وال پست در اسکلت های فلزی با جوشکاری به تیر و ستون فلزی و در اسکلت های بتنی با کاشت صفحات فلزی و جوشکاری، مهار می شود.

مهار وال پست

وال پست اجراشده برای یکپارچگی و مهار

 

۴. نحوه ی اجرای وال پست

دیتیل اجرایی المان های غیر سازه ای مثل وال پست معمولا توسط گروه مشاور پروژه طراحی می شود، ولی می توان گفت به طور کلی دو عدد نبشی ۴ یا ۵ به کمک میلگرد به دیوار متصل می کنند و پس از ضد زنگ زدن، کل اجزا را توری مرغی می کشند و دیوار های غیر سازه و تیغه ها را داخل آن مهار می کنند .

  • چگونگی مهار اجزای قائم:

باید از پلیت های جایگذاری شده در قالب ها برای جوشکاری وال پست ها استفاده کرد که این پلیت ها را می توان به دو شکل استفاده کرد:

  1. جایگذاری پلیت ها در قالب ها قبل از بتن ریزی و استفاده از آن ها پس از اتمام بتن ریزی
  2. جایگذاری پلیت ها در تیر و ستون ها با استفاده از انکر بولت و  برقراری اتصال وال پست ها به وسیله ی آن ها

نحوه اجرای وال پست در اسکلت بتنی:

ابتدا محل قرار گیری وال پست، منطبق با نقشه مشخص می شود. سپس ورق های اتصال در کف و سقف نصب می شود. باید توجه داشت که فاصله نصب وال پست در هنگام اجرای دیوار را خالی نگه داشت و در هنگام ردیف کردن بلوک ها در هر دو ردیف باید از یک بست استفاده کرده و دو دیوار مجزا را به یکدیگر متصل کرد.

پس از ساخت دیوار، با استفاده از جوش دادن چهار میلگرد، آن ها را به ورق های اجرا شده در کف و سقف نصب می کنیم و سپس از سیستم آرماتور بندی نسبت به اتصال میلگرد ها به بست ها اقدام کرده و دو طرف دیوار را قالب می بندیم و بتن ریزی را انجام می دهیم .

نحوه اجرای وال پست در اسکلت بتنی

وال پست اجرا شده در اسکلت بتنی

نحوه اجرای وال پست فلزی در بلوک سبک:

پس از مشخص کردن مکان ورق های اتصال به کف و سقف با توجه به نقشه، نسبت به نصب ورق های اتصال اقدام می کنیم و وال پست را به ورق های پایینی و بالایی جوش می دهیم. البته ابتدا باید با اره، جای وال پست را در یک طرف بلوک مجاور وال پست ایجاد کنیم.

ویدئوی زیر نحوه اجرای وال پست فلزی در بلوک سبک بتنی را نشان می دهد.

 

اگر ضخامت بلوک کمتر از ۱۵ سانتی متر باشد، وال پست را با توری می پوشانیم و محل عبور وال پست را روی بلوک به وجود می آوریم.

نحوه اجرای وال پست در اسکلت فلزی:

نحوه ی اجرای وال پست در اسکلت فلزی به این صورت است که وال پست را در اسکلت فلزی به واسطه جوشکاری، به تیر و ستون متصل می کنند.

نحوه اجرای وال پست در اسکلت فلزی

وال پست اجراشده در دیوار خارجی اسکلت فلزی

 

۵. ضوابط اجرای وال پست طبق آیین نامه ۲۸۰۰ و مقررات ملی ساختمان

۱. ضوابط اجرای وال پست با توجه به بند ۷-۵-۳ در آیین نامه ۲۸۰۰ شامل موارد زیر می باشد :

  • در صورتی که طول دیوار بیش تر از ۶ متر باشد، به اجرای وال پست عمودی نیاز می باشد. در برخی از موارد این اندازه ۵ متر نیز عنوان شده است .
  • در صورتی که طول دیوار ۴۰ برابر ضخامت دیوار باشد، نیاز به ساخت وال پست عمودی می باشد.
  • وال پست افقی برای دیوار بیش از ۳٫۵ متر می باشد. البته برخی دستور العمل ها محدودیت ۳۰ برابر ضخامت دیوار را در نظر گرفته اند .

 

۲. بند های آیین نامه ای اجرای وال پست (وادار های) عمودی :

  • طبق بند ۴-۹-۱-۳ مبحث چهارم مقررات ملی، می بایست کلیه دیوار های پیرامونی جهت مقاومت در برابر زلزله توسط وادار های عمودی یا وال پست ایمن گردند .
  • .طبق مبحث چهارم مقررات ملی بند ۴-۹-۱-۳ می بایست در تمام دیوار های ساختمان بویژه دیوار نما، ضوابط مربوط به طراحی ساختمان در برابر زلزله رعایت گردد.

 

۳. طبق بند ۴-۵-۳ آیین نامه ۲۸۰۰ دیوار های خارجی باید علاوه بر نیرو ها قادر به پذیرش تغییر مکان های نسبی همراه با تغییر شکل های ناشی از دمای محیط باشند. این دیوار ها یا باید مستقیما توسط اعضای سازه ای نگهداری شوند و یا به وسیله اتصالاتی با شرایط ذکر شده در این بند آیین نامه مهار شوند.

۴. طبق بند ۴-۵-۴ آیین نامه ۲۸۰۰ ویرایش چهارم دیوارهای داخلی یا تیغه های با ارتفاع بیشتر از ۱٫۸ متر باید به نحو مناسبی، مانند استفاده از وادار ها و …، از نظر جانبی به سازه مهار شوند.

۵. مطابق مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان بند ۸-۳-۱-۱۱ ویرایش ۹۲ برای اتصال اجزای غیر سازه ای به اجزای سازه ای، طرح های مناسبی باید تهیه گردد که صدمات وارده به اجزای غیر سازه ای در اثر تغییر شکل اجزای سازه ای حداقل باشد.

۶. مطابق بند ۷-۵-۳ آیین نامه ۲۸۰۰ قاب های فولادی دارای اتصالات خورجینی ساده بر طبق نشریه ۳۲۴ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی همراه با دیوار برشی یا مهاربندی، در گروه سیستم قاب ساختمانی ساده قرار می گیرند. حداکثر ارتفاع مجاز ساختمان هایی که در آن ها تنها از قاب های خمشی با این نوع اتصالات استفاده می شود به ۳۰ متر تقلیل می یابد.

۷. دیوارهای غیر سازه ای که در همه ارتفاع طبقه ادامه دارند، باید به طور کامل در زیر سقف مهار شوند؛ یعنی رگ آخر تیغه با فشار و ملات کافی در زیر سقف جای گیرد.
درنتیجه می توان تا حد امکان از تغییر شکل دیوارها در اثر زلزله جلوگیری کرد .

۸. برای ساخت وال پست با پروفیل دوبل نبشی، بهتر است که دهانه ی آن ۱ سانتی متر بیشتر از ضخامت دیوار مربوطه در نظر گرفته شود، بدین منظور تیغه کاملا داخل آن قرار می گیرد.

۹. در وال پست های عمودی در فواصل ۱ متر به ۱ متر برای ایجاد گیرداری لازم بین تیغه و وال پست باید از میلگرد های آجدار نمره ۱۰ شاخک هایی را به قوطی یا نبشی های وال پست جوش داد .

۱۰. در وال پست های افقی در فواصل ۱ تا ۵ متر به منظور تامین گیرداری بیشتر، وال پست افقی با میلگرد های آجدار نمره ۱۴ و بالاتر به سقف متصل می شود .

۱۱. به منظور جلوگیری از اعمال فشار جانبی به دیوار به هنگام وارد شدن بار هایی مانند زلزله برای اجرای وال پست در مجاورت ستون، باید فاصله حدود ۴ الی ۵ سانتی متر رعایت شود.
این فاصله باید با مصالح نرمی چون یونولیت یا پلاستوفوم پر شود .

۱۲. همه ی پروفیل های مورد استفاده در ساخت وال پست باید ضد زنگ خورده و روی آن ها با توری مرغی یا رابیتس کشیده شود و با سیم گالوانیزه محکم گردد. بدین صورت اتصال بهتری بین وال پست و دیوار های دو طرف آن ایجاد می شود و از ترک های ناشی از حرکت جانبی ساختمان در مرحله نازک کاری جلوگیری به عمل می آید .

از جمله اشتباهات رایجی که در اجرای وال پست صورت می گیرد، استفاده از میلگرد به جای نبشی در اجرای کلاف های افقی می باشد و یا عدم اجرای پشت به پشت نبشی افقی و عمودی که عدم رعایت این نکات موجب اجرای دیوار تنها در یک سمت نبشی ها می شود .

اجرای وال پست دیوار

اجرای وال پست جهت مهار جانبی دیوار

 

۶. ضرورت اجرای وال پست

با توجه به اینکه دیوار های غیر سازه ای حجم قابل توجهی در پروسه ساخت دارند، هر چند به نظر می آید که این دیوار ها در آیین نامه از اهمیت کمتری برخوردارند، اما تاثیر به سزایی در رفتار سازه دارند و جزء ارکان مهم در ساخت و ساز می باشند.

تحقیقات صورت گرفته بر روی یک قاب ۳ طبقه ی بتنی دارای میان قاب بنایی و میان قابی که با استفاده از وال پست فولادی که در برابر زلزله تقویت شده است، نشان می دهد که مقدار جابجایی میان قاب ها در مدل تقویت شده نسبت به مدل تقویت نشده تحت اثر نیروی خارج از صفحه ی زلزله تا ۷۹٫۲٪ کاهش یافته و هم چنین استهلاک انرژی تا ۷٫۴۴٪ افزایش یافته است .

زلزله های اخیر به خصوص زلزله ی کرمانشاه نشان داد حتی در شرایطی که سازه پایدار بماند و به اعضای اصلی آن آسیبی وارد نشود، آسیب در اعضای غیر سازه ای ممکن است عملکرد کل سازه را زیر سوال ببرد. از آنجا که سختی میان قاب ها تاثیر مستقیم بر سازه دارد، می توان به اهمیت وال پست ها در افزایش این سختی پی برد .

عدم اجرای وال پست

تخریب دیوارهای خارجی به علت عدم اجرای وال پست

 

۷. مزایا و معایب اجرای وال پست

استفاده از سیستم فولادی موجب افزایش ظرفیت استهلاک در سازه می گردد که این کار موجب افزایش پایداری در میان قاب ها می شود. استفاده از وال پست ها جهت جلوگیری از آسیب به اعضای اصلی سازه می تواند تضمین کننده عملکرد مناسب تر سازه باشد.

همان طور که گفته شد وال پست ها سختی سازه را افزایش می دهند و همچنین فضا بندی های متداول معماری موجب می شوند که این دیوار های غیر سازه ای به طور نامنظم در پلان پخش شوند. در نتیجه مرکز سختی با محل در نظر گرفته شده در محاسبات متفاوت خواهد بود که این امر منجر به بحرانی تر شدن اثر پیچش به دلیل افزایش فاصله ی مرکز جرم و سختی می گردد.

بنابراین به سازه نیروی پیچشی ای اعمال می شود که در طراحی، اثری برای آن منظور نشده است .

 

۸. نتیجه گیری

  • ضمن مطالعه این مقاله دانستیم که وال پست ها، المان های غیر سازه ای هستند که نقش یکپارچه سازی دیوار ها با اسکلت ساختمان را دارند و استفاده از وال پست ها جهت جلوگیری از آسیب به اعضای سازه می تواند تضمین کننده عملکرد مناسب تر سازه باشد .
  • می توان گفت اگرچه آیین نامه ها کمتر به این المان های غیر سازه ای پرداخته اند و اجرای آن ها نیز بنا بر نظر مهندس طراح می باشد اما تجربیاتی از جمله تخریب های حاصل از زلزله کرمانشاه و برخی دیگر از تحقیقات نقش مهم و اساسی این المان ها را در سازه نشان داده است .
  • همانطور که در مبحث چهارم مقرارت ملی ساختمان نیز ذکر شده، جهت مقاوم سازی دیوار های پیرامونی در برابر زلزله می بایست از وال پست استفاده کرد. همچنین در دیوار هایی با طول بیش از ۶ متر یا ارتفاع بیش از ۳٫۵ متر یا نسبت طول به ضخامت بیشتر از ۴۰ ، ملزم به اجرای وال پست می باشیم.
  • در نتیجه با اجرای صحیح و اصولی وال پست ها مطابق ضوابط ذکر شده در آیین نامه ها می توان تخریب های ناشی از زلزله را تا حد قابل توجهی کاهش داد.

 

منابع

مهندس فاطمه محمدی

    نوشته‌های مرتبط

    قوانین ارسال دیدگاه

    • دیدگاه های فینگلیش تایید نخواهند شد.
    • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
    • از درج دیدگاه های تکراری پرهیز نمایید.
    دیدگاه‌ها

    *
    *

    0