عمران فایل

اعمال ضرایب صورت وضعیت با مثال کاربردی مانند ضرایب مصالح پایکار

قطعا می دانید قبل و حین اجرای هر پروژه، برآورد مالی آن انجام می شود در واقع بخش مهمی از پروژه همین صورت وضعیت نویسی است اما انواع صورت وضعیت را می شناسید؟ نحوه اعمال ضرایب صورت وضعیت را می دانید؟

امروز قصد دارم در مورد نحوه اعمال ضرایب در ضورت وضعیت صحبت کنم. اگر پس از مطالعه این مقاله سوالی داشتید حتما در کامنت های همین مقاله مطرح کنید.

فهرست مطالب:

  • صورت وضعیت چیست؟
  • آشنایی با انواع صورت وضعیت
  • بخش های مختلف صورت وضعیت
  • آشنایی با ضرایب صورت وضعیت و نحوه اعمال آن

صورت وضعیت چیست؟

صورت وضعیت در واقع لیست کارکرد ماهانه یک پیمانکار است که تحویل دستگاه مشاور می دهد. به عبارت دیگر اگر شما پیمانکار یک پروژه هستید، در پایان هر ماه یک سری کارها و عملیات عمرانی (قالب بندی، خاکریزی و خاکبرداری، حمل و نقل و …) انجام می دهید که هر کدام هزینه ای دارد. شما باید این هزینه ها را بر اساس فهرست بها و فاکتور های خرید لیست کنید و به گروه مشاور تحویل دهید تا بعد از بررسی و تایید، آن را به کارفرما جهت پرداخت، تحویل دهد.

انواع صورت وضعیت

صورت وضعیت بر اساس زمان تحویل و مطالبات به سه دسته موقت، ماقبل قطعی و قطعی می شود که قبلا در مقاله صورت وضعیت پیمانکاری کاملا آنها را توضیح دادیم.

بخش های تشکیل دهنده صورت وضعیت

هر صورت وضعیتی که پیمانکار آن را تهیه می کند، دارای بخش های زیر می باشد که باز هم در مقاله صورت وضعیت نویسی پیمانکار به صورت مفصل توضیحات را بیان کرده ایم.

 

بخش های تشکیل دهنده صورت وضعیت

ضرایب صورت وضعیت

ضرایبی هستند که بستگی به شرایط پروژه دارند و به ردیف های فهرست بها اعمال می شوند تا مقدار بست آمده در متره، به مقدار واقعی کار تبدیل شود.

 

ضرایب صورت وضعیت

 

ضریب منطقه:

یکی از ضرایب صورت وضعیت، ضریب منطقه است و دلیل استفاده از این ضریب به این صورت است که قیمت های آیتم های موجود در فهرست بها، بر اساس تهران محاسبه و اعمال شده اند. بنابراین برای شهر های دیگر باید از یک ضریب تحت عنوان ضریب منطقه استفاده کرد. مقادیر آن در فایل ضریب منطقه ای امور پیمانکاری آورده شده است.

دانلود فایل ضریب منطقه ای

ضریب طبقات:

یکی دیگر از ضرایب صورت وضعیت همین ضریب طبقات است. به این منظور از آن استفاده می شود که قیمت های تعیین شده در فهرست بها برای کار در طبقه ی مبنا یعنی همکف و زیر همکف در نظر گرفته شده است و برای طبقات دیگر اضافه بها تعلق می گیرد.
ضریب طبقات از فرمول زیر محاسبه می شود:

فرمول ضرایب ضورت وضعیت

 

سطح زیر بنای همکف = F0
سطح زیر بنای طبقه ی اول بالاتر از طبقه همکف = F1
سطح زیر بنای طبقه ی دوم بالاتر از طبقه همکف = F2
.
.
.
سطح زیر بنای طبقه ی n ام بالاتر از طبقه همکف = Fn

سطح زیر بنای زیر همکف = B0
سطح زیر بنای طبقه ی اول پایین تر از طبقه زیر همکف = B1
سطح زیر بنای طبقه ی دوم پایین تر از طبقه زیر همکف = B2
.
.
.
سطح زیر بنای طبقه ی m ام پایین تر از طبقه زیر همکف = Bm

سطح کل زیر بنای ساختمان، یا احتساب سطح زیر بنای طبقه همکف، طبقه زیر همکف، تمام طبقات بالاتر از همکف و تمام طبقات پایین تر از همکف = S
علت استفاده از مساحت زیربنای طبقات در فرمول این است که ضریب به تمام کارهایی که در طبقه انجام می شود تعلق دارد از جمله نازک کاری و …

در ادامه به بررسی مثال از پیوست ۲ فهرست بها می پردازیم:

مثال: ضریب طبقات برای یک ساختمان با شرایط زیر، که دارای سه طبقه پایین تر از طبقه زیر همکف و سه طبقه بالاتر از طبقه همکف است، به شرح زیر محاسبه می شود:

سطح زیر بنای سه طبقه پایین تر از طبقه زیر همکف، هر طبقه ۴۰۰ متر مربع، جمعا ۱۲۰۰ متر مربع

سطح زیر بنای طبقه ی زیر همکف: متر مربع b0 = 400

سطح زیر بنای طبقه همکف: متر مربع F0 = 600

سطح زیر بنای دو طبقه بالاتر از طبقه همکف، هر طبقه ۶۰۰ مترمربع ،جمعا ۱۲۰۰ متر مربع

سطح زیر بنای طبقه سوم=۵۰۰ متر مربع

سطح کل زیر بنا S=500+1200+600+400+1200=3900 متر مربع

فرمول نحوه اعمال ضرایب صورت وضعیت نویسی

 

 

ضریب ارتفاع:

این ضریب یکی از ضرایب صورت وضعیت است که از سال ۱۳۸۸ به بعد از فهرست بها حذف گردید و نیازی به محاسبه آن در صورت وضعیت نیست. این ضریب برای طبقاتی که ارتفاع آنها از ۳٫۵ متر بیشتر باشد، استفاده می شد و از فرمول زیر قابل محاسبه است:

ضریب ارتفاع یکی از ضرایب صورت وضعیت

 

 

 

Q = ضریب ارتفاع

H = تراز طبقه از تراز کف طبقه

اما در فهرست بها ۱۳۸۸ به بعد در فصل هایی مانند فصل ۵و۶ که مربوط به قالب بندی چوبی و فلزی است، خود فهرست بها برای ارتفاع های بیشتر از ۳٫۵ متر اضافه بها در نظر گرفته است .

اما برای فصولی که فهرست بها این اثر را لحاظ نکرده است، دو حالت وجود دارد:

  1. برای کار نما سازی در ارتفاع بیش از ۳٫۵ متر، از پیوست ۴ فهرست بها (تجهیز و برچیدن کارگاه) هزینه ی داربست استفاده می کنیم.
  2. برای کار داخل ساختمان در ارتفاع بیشتر ۳٫۵ متر، باید آن را قبل از عقد قرارداد و در پیشنهاد قیمت لحاظ کنیم تا تاثیر آن به طور غیر مستقیم از طریق افزایش ضریب پیمان منظور شود.

ضریب پیمان:

کارفرما برآورد هزینه پروژه را تحت عنوان هزینه اجرا به اطلاع پیمانکار می رساند. پیمانکار از حاصل تقسیم قیمت پیشنهادی بر قیمت اجرا، ضریبی تحت عنوان ضریب پیمان بدست می آورد.

ضریب پیمان در صورت وضعیت

 

اگر ضریب بیشتر از ۱ باشد، پیمانکار پیشنهاد افزایش قیمت می دهد (ضریب پلوس).
اگر ضریب کمتر از ۱ باشد، پیمانکار تخفیف داده است (ضریب مینوس).
اگر ضریب برابر ۱ باشد، پیمانکار قیمت نت (Net) را پیشنهاد می دهد.

دانلود فایل نحوه پیشنهاد قیمت از سوی پیمانکاران به تفکیک فصل های فهرست

ضریب پیشنهاد جزء (ضریب فصل):

پیمانکار فهرستی تنظیم می کند که قیمت پیشنهادی هر فصل فهرست بها نوشته شده است. اگر این قیمت را بر قیمت محاسبه شده برای هر فصل توسط کارفرما تقسیم کنیم، قیمت ضریب پیشنهادی جزء که یکی از ضرایب صورت وضعیت است بدست می آید.

نمونه از فهرست ضریب پیشنهاد جزء:

ضریب پیشنهاد جزء در ضرایب صورت وضعیت

نمونه جدول برآورد فصول جهت پیشنهاد قیمت

ضریب بالاسری:

به ضریبی که برای جبران هزینه های غیر مستقیمی که پیمانکار باید پرداخت کند و فهرست خاصی برای آن موجود نیست، ضریب بالاسری می گویند که به دو دسته تقسیم می شود:

۱-هزینه بالاسری عمومی: شامل هزینه های مشترک هر پروژه اعم از نگهداری، آب، برق، سوخت و… است.

۲-هزینه بالاسری کار: هزینه هایی که می توان آن را مربوط به کار مشخصی دانست و ربطی به پروژه های دیگر ندارد. مانند مالیات، ضمانت نامه، سود پیمانکار و… که در نهایت با ضریب بالاسری در قیمت نهایی جبران می شود.

ضریب بالاسری طرح های عمرانی (طرح هایی که جزئی از بودجه سالیانه ی کشور است) برای پروژه هایی که به صورت مناقصه واگذار می شوند، ۱٫۳ و برای پروژه هایی که به صورت ترک تشریفات است، ۱٫۲ می باشد.

ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه:

ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه یکی از ضرایب صورت وضعیت است که در پیوست ۴ فهرست بها ابنیه سال ۱۳۹۸ (که در آن واحد ها مقطوع و بدون قیمت است) آورده شده است. استفاده از واحد مقطوع به این دلیل است که قیمت هر یک از آیتم های این جدول با آنالیز بها به وسیله ی مهندس مشاور محاسبه شده و نمی توان واحد مشخصی برای عملیات مربوطه در نظر گرفت.

فهرست بها صورت وضعیت

قسمتی از فهرست بها که می توان اثر ضریب ارتفاع را مشاهده کرد

اما ضریب پرداختی کارفرما به پیمانکار برای تجهیز و برچیدن کارگاه طبق پیوست ۴ فهرست بها ۱۳۹۸ تعیین می شود:

بخشی از پیوست فهرست بها در صورت وضعیت

بخشی از پیوست ۴ فهرست بها ۱۳۹۸ که مربوط به تجهیز و برچیدن کارگاه است

ضریب صعوبت کار:

ضریب صعوبت یکی از ضرایب صورت وضعیت است که به دلیل دشواری کار و جبران خسارت پیمانکار ناشی از افت راندمان، این ضریب محاسبه می شود (مثلا کار در ارتفاع یا تونل و معدن و…)

ضریب مصالح پایکار:

مقدار این ضریب در فهرست بها ۰٫۷ تعیین شده است و از هزینه ی تجهیز و برچیدن کارگاه پرداخت می شود و چون مصالح در سطح زمین هستند (کار در ارتفاع نیست) ضریب ارتفاع و طبقات لحاظ نمی شوند.

ضریب تعدیل:

ضریب تعدیلی یکی از ضرایب صورت وضعیت است که پس از پایان کار، برای جبران خسارت وارده بر پیمانکار به دلیل افت و خیز قیمت مصالح و دستمزد کارگر و ماشین آلات، این ضریب محاسبه شده و بر قیمت ها تاثیر داده می شود.

نحوه اعمال ضرایب در صورت وضعیت

از این ضرایب یکبار قبل و یکبار بعد از انعقاد قرارداد استفاده می شود. باید دقت شود که ضریب ارتفاع قبل از محاسبه برآورد فصول، اعمال می شود؛ چون ممکن است در فصل مربوطه آیتمی وجود داشته باشد که شامل ضریب ارتفاع باشد و در آیتم دیگر وجود نداشته باشد و بعد از جمع شدن آیتم های مشمول و غیر مشمول ضریب ارتفاع نمی توان ضریب ارتفاع را اعمال نمود. بنابراین تکلیف ضریب ارتفاع قبل از جمع شدن مقادیر فصول مشخص می شود.

اما ضرایب دیگر که قبلا با نحوه ی محاسبه ی آن ها آشنا شدیم، در یک دیگر ضرب می شوند و در نهایت در مجموع قیمت برآورد اعمال می شوند. در نهایت مقدار ارائه شده توسط پیمانکار بر مقدار ارائه شده توسط کارفرما تقسیم می شود و ضریب پیمان یا ضریب پیشنهادی کل محاسبه می شود .

ضریب پیمان بعد از عقد قرارداد و بر مجموع قیمت های برآورد فصول فهرست بها و تجهیز و برچیدن کارگاه تاثیر داده می شود.

ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه نیز در زمان پیشنهاد قیمت محاسبه شده و پس از عقد قرارداد در صورت وضعیت ها به کار می رود.

پس از این که صورت وضعیت تنظیم شد و قیمت کارهای انجام شده در مدت یک دوره با توجه به فهرست بها در برگه خلاصه مالی تهیه شد، پیمانکار باید این ضرایب را در برگه خلاصه مالی لحاظ کند که نحوه ی اعمال آن ها مانند روشی که گفتیم، است.

منظور از تجمعی بودن صورت وضعیت چیست؟

صورت وضعیت های تهیه شده به صورت تجمعی است؛ یعنی صورت وضعیت تهیه شده در هر ماه، مقدار کار انجام شده از ابتدای پروژه تا آن تاریخ است. این موضوع در ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان بیان شده است.

پرداخت ها در ضرایب صورت وضعیت

ماده ۳۷ شرایط پیمان

نتیجه گیری

در این مقاله سعی کردیم تمام موارد لازم برای اعمال ضرایب در صورت وضعیت را ارائه کنیم. باید به این نکته دقت داشته باشید که هیچکس به طور کامل از همه ی موارد فهرست بها و شرایط عمومی و خصوصی پیمان آگاهی ندارد. دلیل آن هم شرایط متفاوت در پروژه های متفاوت است. اما به طور کلی مواردی که اشاره شد در اکثر پروژه ها مورد استفاده قرار می گیرد و البته در تمامی پروژه ها این اطلاعات کافی نمی باشد و باید از فهرست بها و شرایط پیمان استفاده کرد.
همیشه در تنظیم صورت وضعیت، به نکات زیر دقت کنید و با توجه به این نکات، صورت وضعیت را تهیه کنید:

  1. معمولا هر ماه یک صورت وضعیت
  2. به صورت رایانه ای و با نرم افزار
  3. با توجه به اسناد و مدارک پیمان
  4. به ترتیب فصل های فهرست بها
  5. دقت به دستور کار و صورت جلسات
  6. دقیق، بدون خط خورگی و قابل رسیدگی
  7. جلددار

دقت داشته باشید که تهیه صورت وضعیت یکی از مهم ترین مطالبی است که در انجام پروژه ها باید آن را فرا بگیرید؛ زیرا هر کاری که به عنوان پیمانکار در پروژه انجام دهید، تنها با ارائه یک صورت وضعیت خوب می توانید آن را به پول تبدیل کنید.

منابع

شرایط عمومی پیمان
فهرست بهای ابنیه
ضریب های منطقه ای امور پیمانکاری
نحوه پیشنهاد قیمت از سوی پیمانکاران به تفکیک فصل های فهرست

 

مهندس سید جواد نیری محبوب

    نوشته‌های مرتبط

    قوانین ارسال دیدگاه

    • دیدگاه های فینگلیش تایید نخواهند شد.
    • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
    • از درج دیدگاه های تکراری پرهیز نمایید.
    دیدگاه‌ها

    *
    *

    0