عمران فایل

فهرست بها چیست و کاربرد آن در متره و برآورد چیست؟

همین امروز شروع به یادگیری متره و برآورد کنید و در کمتر از یکسال به درآمد بالای ۵۰ میلیون برسید. قول می دهم اگر مفاهیم پایه ای مانند فهرست بها چیست ؟ کاربرد فهرست بها در تهیه صورت وضعیت چیست؟ بخش های تشکیل دهنده فهرست بها چه چیزی است؟ را یاد نگرفته باشید این فرآیند یکساله به ۳ سال تبدیل خواهد شد.

در این مقاله کاربردی به مفاهیم اولیه متره و برآورد و فهرست بها خواهیم پرداخت.

فهرست مطالب:

  1. متره چیست؟
  2. برآورد چیست؟
  3. مترور کیست و چه شرایطی باید داشته باشد؟
  4. روند اجرای یک پروژه ساختمانی
  5. فهرست بها چیست ؟
  6. چرا هرسال فهرست‌بهای جدیدی ارائه می‌شود؟
  7. انواع فهرست ‌بهای تدوین‌ شده برای رشته‌های مختلف
  8. بخش‌های تشکیل‌دهنده فهرست‌بها

متره چیست؟

متره واژه‌ای فرانسوی به معنی سنجش و اندازه‌گیری است. در علوم مهندسی کاربرد این کلمه برای اندازه‌گیری وزن، حجم، سطح و طول عملیات اجرایی ساختمان می‌باشد که بر این اساس حجم عملیات و مقدار هزینه برای اجرای عملیات بدست می‌آید.

برآورد چیست؟

مقدار هزینه‌ای که از متره‌کردن بدست می‌آید.

مترور کیست؟

کسی که محاسبات متره را انجام می‌دهد مترور نامیده می‌شود. مترور برای انجام این کار باید دارای شرایط و ویژگی های زیر باشد :

  1. دقت: از ویژگی‌های یک مترور خوب دقت بالای اوست، چون اگر شخص در این کار دقیق نباشد ممکن است پروژه‌های عمرانی محتمل هزینه‌های جبران‌ناپذیری شود.
  2. تخصص: مترور باید در رشته‌ای که متره مربوط به آن را انجام می‌دهد تخصص کافی داشته باشد. به طور کلی باید با اجرا و طراحی آشنا باشد تا بتواند بهترین کیفیت را ارائه کند.
  3. آگاهی کامل از فهرست‌بها
  4. آشنایی کامل با برنامه‌های محاسباتی کامپیوتر مرتبط با کار متره
  5. سرعت: مترور باید بتواند در مدت کوتاهی که کارفرما برای برگزاری مزایده مشخص کرده‌است پروژه مدنظر را متره نماید.

روند اجرای یک پروژه ساختمانی

معرفی کارفرما:

کارفرما یک شخصیت حقوقی (سازمان دولتی، شرکت دولتی یا خصوصی و…) و یا حقیقی (اشخاص عادی) است که اجرای عملیات موضوع پیمان را براساس اسناد و مدارک معین به پیمانکار واگذار می‌نماید و امضا کننده یک طرف قرارداد می‌باشد نمایندگان و جانشین‌های قانونی کارفرما در حکم کارفرما هستند که این افراد را گروه مشاورین می‌نامند.

معرفی مشاور:

شخصیت حقوقی یا حقیقی است که برای انجام مطالعات اولیه، تهیه نقشه های اجرایی و نظارت بر حسن اجرای کار از جانب کارفرما انتخاب می‌شود. بعد از اتمام مرحله طراحی نقشه‌ها مرحله متره و برآورد مقدماتی آغاز می‌شود. مترورها بر اساس دفترچه فهرست بها ، برآوردی از هزینه کل عملیات ساختمانی را ارائه می‌دهند.

معرفی پیمانکار:

شخصیت حقوقی و حقیقی است که اجرای عملیات موضوع پیمان را بر اساس اسناد و مدارک معین به عهده گرفته است و امضا کننده طرف دیگر است. نمایندگان و جانشینان قانونی پیمانکار در حکم پیمانکار هستند. یکی از روش‌های انتخاب پیمانکار از طریق مناقصه است. مناقصه تحویل قیمت‌های پیشنهادی پیمانکاران و انتخاب مناسب‌ترین قیمت پیشنهادشده است.

معرفی مرحله پیمان:

مجموعه ای از مدارک و اسناد است که در مراحل مختلف اجرای کار از آن استفاده می گردد. این مدارک شامل اصل قرارداد، نقشه‌ها و … است. پیمانکار جزئیات زمانبندی مراحل مختلف انجام کار را در قالب جداول ویژه‌ای به نام جدول برنامه زمان‌بندی تنظیم و ارائه می‌کند.

معرفی دستگاه نظارت:

یک شخص حقیقی و یا حقوقی است که از طرف کارفرما با هدف مطمئن شدن از درستی اجرای کار انتخاب می‌شود و در اسناد و مدارک پیمان به پیمانکار معرفی می شود.

معرفی ناظر مقیم:

کسی است که از طرف کارفرما برای نظارت مستقیم بر اجرای عملیات کارگاه تعیین می‌شود و به پیمانکار معرفی می‌گردد و اصولاً به صورت ثابت و همیشگی در کارگاه می‌باشد.

معرفی رئیس کارگاه:

شخص حقیقی است که دارای تخصص و تجربه کافی است و پیمانکار او را به کارفرما یا مهندس مشاور معرفی می‌کند تا اجرای عملیات را در کارگاه سرپرستی کند. کارفرما یا مهندس مشاور حق دارند صلاحیت رئیس کارگاه را بررسی و تایید نمایند و یا در صورت لزوم درخواست معرفی فرد واجد صلاحیت دیگری را بدهند.

صورت وضعیت موقت و قطعی:

در هر مرحله از عملیات اجرایی طی مقاطع زمانی معین پیمانکار و مهندس ناظر مقدار کار انجام شده را در برگه صورت وضعیت موقت درج می‌نماید. این برگه بر اساس پیشرفت مراحل انجام کار تا پایان اجرای پروژه تهیه و تنظیم می‌شود. پس از این که کلیه مراحل ساخت و ساز به پایان رسید و ساختمان آماده بهره‌ برداری شد صورت وضعیت قطعی توسط پیمانکار تهیه می‌شود.

فهرست بها چیست ؟

دفترچه‌ای که هر ساله از سوی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری کشور منتشر می‌شود و در آن بهای واحد انجام کار در کلیه عملیات های اجرایی مشخص شده است.در تصویر ذیل (تصویر شماره۱) صفحه نخست فهرست بهای سال ۹۹ را مشاهده می‌کنید.

منظور از فهرست بها چیست

تصویر ۱: معرفی فهرست بها

 

چرا هرسال فهرست‌بهای جدیدی ارائه می‌شود؟

حال که متوجه شدیم فهرست بها چیست باید بدانیم که چرا هر سال یک فهرست بها جدید ارائه می شود؟ به دلیل وجود تورم و تغییر در قیمت مصالح و دستمزد و ابزارهای اجرایی برای ساخت و ساز هرسال نیاز به تغییر در قیمت فهرست‌بها می‌باشد. لازم به ذکر است که برای تدوین فهرست بهای سال جدید قیمت‌های سه ماه آخر سال مدنظر قرار می‌گیرد.

انواع فهرست ‌بها رشته های مختلف:

  1. فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه (رﺳﺘﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺻﻨﻌﺘﯽ)
  2. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ (رﺳﺘﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺻﻨﻌﺘﯽ)
  3. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت ﺑﺮﻗﯽ (رﺳﺘﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺻﻨﻌﺘﯽ)
  4. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ راه، راه آﻫﻦ و ﺑﺎﻧﺪ ﻓﺮودﮔﺎه (رﺳﺘﻪ راه وﺗﺮاﺑﺮی)
  5. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ راﻫﺪاری (رﺳﺘﻪ راه وﺗﺮاﺑﺮی)
  6. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﻧﮕﻬﺪاری، ﺗﻌﻤﯿﺮ روﺳﺎزی و اﺑﻨﯿﻪ ﺧﻄﻮط راه آهن (رﺳﺘﻪ راه وﺗﺮاﺑﺮی)
  7. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﺗﺮﻣﯿﻢ و ﺑﺎزﺳﺎزی ﻧﻮار ﺣﻔﺎری در ﻣﻌﺎﺑﺮ ﺷﻬﺮی (رﺳﺘﻪ راه وﺗﺮاﺑﺮی)
  8. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل آب (رﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب)
  9. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﭼﺎه (رﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب)
  10. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ (رﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب)
  11. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﺳﺪ ﺳﺎزی (رﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب)
  12. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﺷﺒﮑﻪ جمع آوری و اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺎﺿﻼب (رﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب)
  13. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﻮزﯾﻊ آب روﺳﺘﺎﯾﯽ (رﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب)
  14. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ ﺳﺎﺧﺖ و ﺗﺮﻣﯿﻢ ﻗﻨﺎت (رﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب)
  15. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ آﺑﯿﺎری ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر (رﺳﺘﻪ ﮐﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ)
  16. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ آﺑﺨﯿﺰداری و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ (رﺳﺘﻪ ﮐﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ)
  17. ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺑﻬﺎی واﺣﺪ ﭘﺎﯾﻪ رﺷﺘﻪ بهره ﺑﺮداری و ﻧﮕﻬﺪاری ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت آب ﺷﺮب روﺳﺘﺎیی (رسته بهره برداری و نگهداری)

در زیر نمونه فهرست بها ابنیه از رسته ساختمان و ساختمان صنعتی مشاهده می‌شود:

نمونه فهرست بها ابنیه

تصویر ۲: فهرست فصول رشته ابنیه همراه با لوگوی سامانه ملی فهرست بها

بخش‌های تشکیل‌دهنده فهرست‌بها:

  1. دستورالعمل کاربرد:

در این بخش توضیحاتی درمورد آیتم‌های فهرست‌بها و نحوه استفاده از فهرست‌بها داده شده‌است.

  1. کلیات:

در بخش کلیات درمورد فصول فهرست‌بها، مصالح پای کار، موارد مورد توجه در صورت جلسات و… صحبت شده‌است.

  1. مقدمه هر فصل:

قبل از آغاز جداول فهرست‌بها در هر فصل، مقدمه‌ای برای توضیح بیشتر آیتم‌های فهرست‌بها توضیح داده شده‌است. هر مترور قبل از انجام عملیات متره باید با این مباحث آشنایی کامل داشته‌باشد.

  1. جداول شرح و بهای ردیف‌ها:

اصلی‌ترین بخش کار متره مرتبط با این جداول می‌باشد. در این جداول هر آیتم با یک شماره نمایش داده شده است.

در هر آیتم شرح عملیات و بهای واحد مرتبط با آن نوشته شده است. بخش‌های جدول شامل شماره آیتم، شرح، واحد متره، بها به ازای هر واحد را در تصویر زیر مشاهده می‌کنید.

جداول فهرست بها ابنیه

تصویر ۳: اجزای جدول در فهرست بها

یک مترور خوب با استفاده درست از آیتم‌ها می‌تواند پیمانکار را به سود قابل توجه برساند.

  1. پیوست‌ها:

در هر پیوست توضیحاتی درمورد مصالح پای کار، ضریب طبقات، شرح اقلام هزینه‌های بالاسری، دستورالعمل تجهیز و برچیدن کارگاه و کارهای جدید داده شده است:

پیوست۱ (مصالح پایکار در فهرست بها):

همانطور که از نام آن پیداست مصالح پایه کار به مصالحی اطلاق می‌شود که برای اجرای موضوع پیمان مورد نیاز باشد و در کار نصب شود و با توجه به اسناد و مدارک پیمان به ویژه برنامه زمانبندی اجرای کار و مشخصات فنی توسط پیمانکار تهیه و در محل یا محل‌هایی که در طرح جانمایی تجهیز کارگاه به عنوان انبار کارگاه یا محل انباشت مصالح تعیین گردیده، به شکلی اعمال شود که قابل شمارش باشد. مصالح پای‌کار باید مشخصات فنی مصالح پیمان را ارضا کند. برای پرداخت بهای مصالح پای‌کار از جدول جداگانه‌ای استفاده می‌شود که در آن ردیف، شرح، واحد و بهای واحد آورده شده است.

پیوست۲ (ضریب طبقات در فهرست بها):

ضریب طبقات در فهرست بها چیست

تصویر ۴: صریب طبقات در فهرست بها

بنابراین برای مواردی که کار در طبقات بالاتر یا پایین‌تر از این طبقات باشد به دلیل مواردی ازجمله افت مصالح مصرفی و سختی کار در این طبقات، ضرایبی به اسم ضریب طبقات در نظر گرفته می‌شود. این ضریب در واقع در قیمت نهایی و خالص پروژه ضرب می‌شود تا سختی کار در طبقات بالاتر یا پایین‌تر از طبقات معیار را جبران کند.

پیوست۳ (شرح اقلام هزینه‌های بالاسری):

هزینه بالاسری به طور کلی به هزینه بالاسری عمومی و هزینه بالاسری کار تقسیم می‌شود.

هزینه های بالا سری چیست

تصویر۵: هزینه بالاسری عمومی( لوگوی سامانه ملی فهرست بها)

هزینه بالاسری کار

تصویر۶: هزینه بالاسری کار

هزینه نهایی با ضرب عددی به نام ضریب بالاسری در برآود بدست آمده از فهرست‌بها محاسبه می شود. مقدار این ضریب برای کارهای عمرانی ۱٫۳ و برای کارهای غیر عمرانی ۱٫۴۳ می باشد. گاهی اوقات در بخش‌نامه های جدیدی که تصویب می‌شود این ضریب تغییر می‌کند. ضریب بالاسری از موارد مهم در بحث متره و برآورد می‌باشد

پیوست۴ (دستورالعمل تجهیز و برچیدن کارگاه):

پیوست تجهیز و برچیدن کارگاه در فهرست بها

تصویر۷: دستورالعمل تجهیز و برچیدن کارگاه در فهرست‌بها

پیوست۵ (کارهای جدید):

در طول انجام پیمان ممکن است کارفرما یا مشاور، کارهایی را به عنوان کار جدید به پیمانکار ابلاغ کند. در این صورت پیمانکار موظف است بهای واحد کار جدید را با آنالیز بها بدست آورد و چنانچه مورد تائید مشاور و کارفرما بود، به عنوان آیتم قیمت جدید (جدای از آیتم پایه و ستاره‌دار) در اسناد پیمان بیاورد.

  1. معرفی آیتم در فهرست‌بها:

به مجموعه فصل، گروه و ردیف، آیتم فهرست‌بها گفته می‌شود. هر آیتم با یک عدد شش ‌رقمی شناخته می‌شود. به دو رقم آخر (سمت راست) شماره یا آدرس ردیف آیتم، به دو رقم وسط گروه آیتم و به دو رقم اول (سمت چپ) شماره فصل موردنظر گفته می‌شود.

منظور از آیتم در فهرست بها چیست

تصویر۸: شماره آیتم

نمونه آیتم در فهرست بها

تصویر۹: نمونه شماره آیتم در فهرست‌بها

قسمت گروه در ابتدای مقدمه هرفصل به صورت جدول ارائه شده است.

آیتم پایه:

به آیتم‌هایی که در جداول فهرست‌بها دارای شرح و بهای واحد می‌باشند، آیتم پایه گویند. در قسمت مقدمه‌ی فصول، آیتم‌هایی که به‌صورت درصدی از بهای واحد یک ردیف تعیین‌شده‌اند نیز به عنوان آیتم پایه تعریف می‌شوند.

آیتم ستاره‌دار (غیرپایه):

گاهی بعضی سازه‌های ویژه نیاز به مصالح ویژه دارند یا به گونه خاصی اجرا می‌شوند و در مورد آن‌ها در فهرست‌بها صحبت نشده‌ است.در این موارد شرح آیتم جدید در انتهای گروه مربوطه با شماره ردیف جدید درج می‌شود و در کنار شماره این آیتم‌ها علامت ستاره گذاشته می‌شود.

مثال متره و برآورد با کمک فهرست بها

حال که متوجه شدیم منظور ما از فهرست بها چیست باهم مثالی را حل خواهیم کرد تا کاربرد آن را در متره و برآورد مشاهده کنیم. مطلوب است محاسبه هزینه موارد زیر:

الف. تخریب ساختمان آجری مطابق نقشه

ب. بوته کنی زمین اطراف ساختمان

حل مثال متره و برآورد

حل:

مرحله اول: مساحت ساختمان را به این صورت محاسبه می‌کنیم:

گام به گام حل مثال متره و برآورد

محاسبه مساحت ساختمان برای انجام متره و برآورد آن

مرحله۲: محاسبه هزینه

بدلیل اینکه ساختمان آجری می‌باشد براساس تصویر زیر ردیف های‌ ۰۱۰۳۰۱ و ۰۱۰۴۰۱ حذف می‌شوند و چون در صورت سوال صحبتی از جزئیات ساختمان نشده است از ردیف ۰۱۰۳۰۲ استفاده می‌کنیم.

گام به گام متره و برآورد با فهرست بها

پس داریم:

 ریال ۶۶۱۵۲۸۰۰ = ۵۶۰۰۰۰× ۱۱۸٫۱۳ = بهای واحد ×  مساحت ساختمان =هزینه ردیف ۰۱۰۳۰۲

ب)محاسبه مساحت:

    مساحت ساختمان — مساحت زمین (ذوزنقه)=مساحت بوته کنی

مساحت ساختمان را در قسمت الف بدست آوردیم.

متر مربع ۹۶۴٫۳۷=۱۱۸٫۱۳-(۲/(۳۵+۳۰)) = مساخت بوته کنی

برآورد چیست؟

 

 ریال ۴۱۴۶۷۹٫۱  = ۴۳۰ ×۹۶۴٫۳۷ =بهای واحد ×مساحت =هزینه ردیف ۰۱۰۱۰۱

نتیجه گیری

  1. متوجه شدیم که فهرست بها چیست
  2. برای برآورد هزینه‌های اجرایی پروژه‌ها باید از فهرست‌بها استفاده کرد.
  3. باید توجه داشت که فهرست‌بها بروز باشد.
  4. تسلط بر آیتم‌های فهرست‌بها از ویژگی‌های یک مترور خوب است.

منابع

  1. فهرست‌بهای ابنیه، ۱۳۹۹
  2. کتاب متره و برآورد مهندسین معماری ، عباس نیکخواه.
مهندس فاطمه گورکانی

نوشته‌های مرتبط

قوانین ارسال دیدگاه

  • دیدگاه های فینگلیش تایید نخواهند شد.
  • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
  • از درج دیدگاه های تکراری پرهیز نمایید.
دیدگاه‌ها

*
*

0