عمران فایل

صورت وضعیت پیمانکاری؛ آموزش رایگان صورت وضعیت نویسی

هر ساله بیش از ۱۰۰ پیمانکار در ایران به دلیل مسائل مالی برشکست می شوند که نزدیک به ۵۰ درصد مشکل ورشکستگی مالی مربوط به پیمانکار و مترور است که در تهیه صورت وضعیت پیمانکاری و یا اعمال ضرایب تعدیل دقت نکرده اند.

امروز بیان خواهیم کرد که صورت وضعیت پیمانکاری چیست و با اصول نوشتن و محاسبه صورت وضعیت پیمانکاری آشنا خواهیم شد. اگر پس از مطالعه این مطلب سوالی داشتید حتما در کامنت های همین صفحه مطرح کنید.

با مطالعه این مقاله چه می آموزید:

  • صورت وضعیت پیمانکاری چیست ؟
  • انواع صورت وضعیت از لحاظ مطالبه و زمان تحویل
  • نحوه تهیه و تدوین صورت وضعیت موقت
  • کسورات در صورت‌ وضعیت قراردادهای پیمانکاری
  • آشنایی با فهرست بها
  • نحوه نوشتن صورت وضعیت چگونه است؟
  • بررسی ضرایب پیمان در صورت وضعیت
  • نحوه اعمال ضرایب پیمان در صورت وضعیت

صورت وضعیت پیمانکاری چیست؟

برای هر پروژه عمرانی بعد از شکل گیری و تایید از طرف کارفرما، برای طراحی آن باید مشاوری انتخاب شود. سپس به ازای آن طرح، هزینه پروژه برآورد شود و به کارفرما اعلام نماید. کارفرما باتوجه به برآورد انجام شده، جهت تعیین زمان لازم برای تامین اعتبار، پروژه را برنامه ریزی کرده، سپس طرح به مناقصه گذاشته شده و پیمانکاران بر اساس آن برآورد، قیمت پیشنهادی ارائه می دهند. کارفرما برای انتخاب پیمانکار تا زمان عقد قرار داد می تواند با توجه به یک سری قوانین در سازمان برنامه یا نظام فنی اجرایی، برنده را اعلام کند و در شرایطی اختیار دارد که بر اساس قوانین، نفر دوم را برنده اعلام نماید. در این هنگام اهمیت صورت وضعیت پیمانکاری دوچندان می شود.

صورت وضعیت پیمانکاری یکی از مسائل مهم و پیچیده در قراردادها است و سندی است که براساس آن مقدار کار یا خدمات انجام شده در مقاطع زمانی معین و مبلغی را که باید برای آنها پرداخت شود (بر مبنای قرارداد یا مفاد پیمان) مشخص می نمایند.

انواع صورت وضعیت از لحاظ مطالبه و زمان تحویل

مطابق آنچه که در شرایط عمومی پیمان دیده شده است، صورت وضعیت می‌تواند موقت یا قطعی باشد.

الف) صورت وضعیت موقت

صورت وضعیت‌ پیمانکاری موقت معمولا به صورت ماهیانه (یا ممکن است هرچند ماه، بسته به قرار داد) توسط پیمانکار در طول اجرای کار تنظیم شده و طی آن پول‌های مورد مطالبه عمومی براساس مجموع کارها، مصالح استفاده شده و هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه در تاریخ مشخص از کارفرما درخواست می‌شود. کارفرما پس از رسیدگی و کسر کسورات قانونی باقی مانده را به پیمانکار پرداخت می‌کند. (در ادامه توضیحاتی در مورد کسورات قانونی خواهیم داد)

ب ) صورت وضعیت ماقبل آخر‌(ماقبل قطعی)

به آخرین صورت وضعیت موقت قبل از صورت وضعیت قطعی، صورت وضعیت پیمانکاری ماقبل آخر گفته می‌شود. به دلیل اینکه برای تهیه صورت وضعیت‌ قطعی و رسیدگی به آن، به مدت زمان زیادی نیاز است، پس لازم است پیمانکار برای دریافت هزینه عملیات باقی مانده، یک صورت وضعیت که مبلغ آن نزدیک به مبلغ صورت وضعیت قطعی خواهد بود، در اواخر کار تهیه کند. صورت وضعیت ماقبل آخر، تقریباً کارکرد کلیه عملکردها از اول تا آخر پروژه را شامل می‌شود. اما دقت کنید که معمولاً در این صورت وضعیت مصالح پای کار دیده نمی‌شود.

پ ) صورت وضعیت قطعی‌

بلافاصله پس از تحویل موقت همه کارها، پیمانکار باید دقیق و همراه با مستندات لازم و بر مبنای اسناد و مدارک پیمان، شروع به تهیه صورت وضعیت‌ پیمانکاری قطعی کارهای انجام شده و هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه کند و حداکثر تا یک ماه از تاریخ تحویل موقت، برای رسیدگی به مهندس مشاور تسلیم نماید. مهندس مشاور ظرف مدت سه ماه پس از بررسی برای تصویب به کار فرما ارسال می کند. کارفرما ظرف مدت دو ماه از تاریخ وصول، پس از رسیدگی به صورت وضعیت، نظر نهایی خود را ضمن ارسال یک نسخه از آن به پیمانکار اعلام می کند.

اگر پیمانکار طی مدت گفته شده برای تهیه وضعیت قطعی اقدام نکند، با تایید کارفرما، مهندس مشاور به هزینه پیمانکار به تهیه آن اقدام می کند و پس از امضای پیمانکار برای تصویب به کارفرما ارسال می کند. دقت کنید مهندس مشاور می تواند در صورت عدم امضاء پیمانکار، صورت وضعیت را برای کارفرما بفرستد.

در حالتی که پیمانکار، صورت وضعیت را امضا کند یا حتی امضا نکند و نسبت به نظر کارفرما اعتراض داشته باشد، باید اعتراض خود را حداکثر یک ماه پس از تاریخ وصول صورت وضعیت با ارائه دلیل و مدرک، یکجا به اطلاع کارفرما برساند. کارفرما حداکثر یک ماه وقت دارد تا به این اعتراض رسیدگی کند.

اگر پیمانکار طی مدت تعیین شده به صورت وضعیت اعتراض نکند، به معنای آن است که صورت وضعیت قطعی را قبول دارد.
مقادیر و ارقامی که در صورت وضعیت قطعی منظور می‌شود، به تنهایی قاطع خواهد بود (حتی اگر با مقادیر صورت وضعیت قطعی اختلافاتی داشته باشد) و با استفاده از آن، تسویه قطعی پیمانکاران انجام خواهد شد. پس باید دقت کافی نمود که کلیه دستورکارها و صورت جلسات، ضمیمه شود و اشتباهی رخ ندهد که غیرقابل برگشت خواهد بود.

نحوه تهیه و تدوین صورت وضعیت موقت

طبق بند ۳۷ شرایط عمومی پیمان درآخرهرماه، پیمانکار، وضعیت کارهای انجام شده ازشروع کار تا آن تاریخ را طبق نقشه های اجرایی، دستورکارها وصورت مجلس- ها، اندازه گیری می نماید، مقدارمصالح و تجهیزات پای کار را تعیین می کند. سپس براساس فهرست بهای منضم به پیمان، مبلغ صورت وضعیت رامحاسبه کرده و آن را در آخر آن ماه تسلیم مهندس ناظر می نماید.

مهندس مشاور، صورت وضعیت پیمانکاری را از نظر تطبیق با اسناد و مدارک پیمان کنترل کرده و در صورت لزوم با تعیین دلیل اصلاح می نماید و آن را درمدت حداکثر ۱۰ روز از تاریخ دریافت ازسوی مهندس ناظر برای کارفرما ارسال می نماید و مراتب را نیز به اطلاع پیمانکار می رساند.

کارفرما صورت وضعیت کنترل شده ازسوی مهندس مشاور را رسیدگی کرده و پس از کسر و جوهی که بابت صورت وضعیتهای موقت قبلی پرداخت شده است و همچنین اعمال کسور قانونی و کسور متعلقه طبق پیمان، باقیمانده مبلغ قابل پرداخت به پیمانکار را حداکثر ظرف مدت ۱۰روز از تاریخ وصول صورت وضعیت، باصدورچک به نام پیمانکار، پرداخت می کند.

باپرداخت صورت وضعیت موقت، تمام کارها و مصالح و تجهیزاتی که در صورت وضعیت مزبور درج گردیده است، متعلق به کارفرماست، لیکن به منظور اجرای بقیه کارهای موضوع پیمان، به رسم امانت، تاموقع تحویل موقت، دراختیار پیمانکارقرارمی گیرد. مقادیردرج شده درصورت وضعیت های موقت و پرداخت هایی که بابت آنها بعمل می آید، جنبه موقت وعلی الحساب دارد و هرنوع اشتباه اندازه گیری ومحاسباتی و جز اینها، درصورت وضعیت های بعدی یا در صورت وضعیت قطعی، اصلاح ورفع می شود. به منظورایجاد امکان برای تهیه، رسیدگی و تصویب صورت وضعیت قطعی در مهلت های تعیین شده درماده ۴۰، پیمانکار باید ضمن اجرای کار و پس از اتمام هریک از اجزای آن نسبت به تهیه متره های قطعی و ارائه آنها به مهندس مشاور برای رسیدگی همراه باصورت مجلس ها ومدارک مربوط اقدام نماید. این اسناد باید درصورت وضعیت های موقت نیز مورد استفاده قرارگیرد.

اگر پیمانکار در موعد مقرر صورت وضعیت موقت را تهیه و تسلیم مهندس ناظر نکند، مهندس مشاور با تایید کارفرما و به هزینه پیمانکار اقدام به تهیه آن می- کند و اقدامات بعدی برای رسیدگی و پرداخت آن را به ترتیب این ماده به عمل می آورد. دراین حالت،هیچ گونه مسئولیتی از نظر تاخیر در پرداخت صورت وضعیت مربوط، متوجه کارفرما نیست.

هرگاه به عللی صورت وضعیت ارسالی از طرف مهندس مشاور مورد تاًیید کارفرما قرار نگیرد، کارفرما پس ازوضع کسور تعیین شده دراین ماده، تا ۷۰ درصد مبلغ صورت وضعیتی را که مهندس مشاور ارسال نموده است، به عنوان علی الحساب و در مدت مقرر در این ماده در وجه پیمانکار پرداخت می کند و صورت وضعیت را همراه با دلایل رد آن، برای تصحیح به مهندس مشاور برمی گرداند، تا پس از اعمال اصلاحات لازم درمدت حداکثر ۵ روز، دوباره به شرح یاد شده، برای کارفرما ارسال شود و بقیه مبلغ به ترتیب پیشگفته به پیمانکار پرداخت گردد. دراین صورت، مهلت پرداخت مبلغ صورت وضعیت از تاریخی شروع می شود که صورت وضعیت تصحیح شده تسلیم کار فرما شود. اگر پیمانکار نسبت به این صورت وضعیت اصلاح شده، معترض باشد، اعتراض خود را با ذکر دلیل، حداکثر ظرف مدت یک ماه، به کارفرما اعلام می کند تا موردرسیدگی قرارگیرد.

کسورات در صورت‌ وضعیت پیمانکاری

کسورات به مبالغی گفته می شود که توافقا بین کارفرما و کارکنان و یا طبق قانون از حقوق و مزایای کارکنان کم می شود.

در قراردادهای پیمانکار کسورات به دو گروه تقسیم می شود:

  1. کسوارت قراردادی
  2. کسورات قانونی

کسورات قراردادی نیز طبق توافق طرفین و بر اساس خواست کارفرما تعیین می گردد، مانند:

  1. سپرده حسن انجام کار
  2. کسر پیش دریافت
  3. خسارات و تاخیرات
  4. سایر مواردی که متناسب با هر قرارداد ممکن است وجود داشته باشد.

کسورات قانونی طبق قوانین مصوب هر کشور تعیین می گردد، شامل:

  1. بیمه
  2. انواع مالیات
  3. سپرده های خاص

بنابراین کسورات در قراردادهای پیمانکاری عبارتند از:

  1. کسر بیمه تامین اجتماعی
  2. کسر تضمین حسن انجام کار
  3. کسر پیش پرداخت
  4. کسر مالیات برارزش افزوده
  5. کسر مالیات تکمیلی (از ابتدای سال ۹۵ این مالیات حذف شده است.)

۱-کسور بیمه تامین اجتماعی:

حق بیمه در قرارداد های غیر عمرانی

میزان حق بیمه با توجه به نوع قرارداد متفاوت خواهد بود اگر در قرارداد هایی که در اجرای آن ها، تهیه مواد و مصالح مصرفی بر عهده پیمانکار و با هزینه وی صورت گرفته باشد و یا موضوع قرارداد ارائه ی خدمات بوده و نوع کار به گونه ای باشد که تماما به صورت مکانیکی انجام گیرد، حق بیمه به میزان ۷% ناخالص کل کارکرد به علاوه بیمه بیکاری و در مجموع برابر ۷.۷۸% ناخالص کل کارکرد خواهد بود.

اگر قرارداد به صورت دستمزدی و خدماتی غیرمکانیکی باشد، به میزان ۱۵% ناخالص کل کارکرد به اضافه بیمه بیکاری و در مجموع ۱۶٫۶۷ % ناخالص کل کارکرد از هر صورت وضعیت پیمانکار کسر و تا زمانی که پیمانکار از سازمان تامین اجتماعی مفاصا حساب نگرفته باشد، نزد کارفرما باقی خواهد ماند.

حق بیمه در قرارداد های عمرانی

حق بیمه قراردادهای پیمانکاری مقطوعاً ۶% ناخالص کارکرد به اضافه ۰.۶% به عنوان بیمه بیکاری که جمعا به میزان ۶.۶% ناخالص کارکرد است که ۶.۱% آن سهم پیمانکار و ۰.۵% آن سهم کارفرما خواهد بود.
لازم به ذکر است پیمانکار جهت اخذ مفاصا حساب از سازمان تامین اجتماعی در ابتدای قرارداد، ملزم به اخذ کد پیمان می باشد و باید لیست بیمه پرسنل مربوطه را در کد پیمان اخذ شده ارسال نماید.
بدین ترتیب در پایان قرارداد، باتوجه به مبلغ کل قرارداد و نرخ بیمه و همچنین محاسبه مجموع لیست های ارسال شده، محاسبات مربوط به مفاصا حساب صورت گرفته و پس از تسویه حساب نهایی با پیمانکار، مفاصا حساب به وی ارائه خواهد شد.
در آخر نیز پیمانکار این مفاصا حساب را به کارفرما تحویل داده و کسورات بیمه خود را دریافت خواهد نمود.

۲-کسور تضمین حسن انجام کار:

براساس ماده ۳۵ شرایط عمومی پیمان کارفرما می تواند از هر صورت وضعیت پیمانکاری ۱۰% به عنوان تضمین حسن انجام کار کسر نماید و نزد خود در حساب سپرده نگهداری کند. نصف این مبلغ پس از تصویب صورت وضعیت قطعی و مابقی پس از تحویل قطعی مسترد می گردد.

طبق ماده ۵ آیین نامه تضمین برای معاملات دولتی نیز، معادل ۱۰% از هر پرداخت (صورت وضعیت موقت، تعدیل، مابه التفاوت و پرداخت های مشابه) بابت تضمین حسن انجام کار، کسر و در حساب سپرده نگهداری خواهد شد. ۸۰% مبالغ سپرده حسن انجام کار در ازای تضمین نوع الف، ب و ه مندرج در ماده سه آیین نامه تضمین معاملات دولتی، به پیمانکار برگشت داده خواهد شد.
توجه کنید اگر در قرارداد، کسر تضمین حسن انجام کار به گونه ی دیگری مطرح شده باشد، به همان شکل عمل خواهد شد.

۳-کسور پیش پرداخت:

براساس بند پ ماده ۶ آیین نامه تضمین برای معاملات دولتی مبلغ پیش پرداخت معادل ۲۰% مبلغ اولیه قرارداد است. (مطابق آیین نامه تضمین برای معاملات دولتی مبلغ پیش پرداخت از ۱۵% تا ۲۵% مبلغ اولیه پیمان است) در واقع این پیش پرداخت با هدف تقویت بنیه ی مالی پیمانکار قبل از انجام کار توسط کارفرما پرداخت خواهد شد.

مبلغ پیش ‌پرداخت حداقل در سه قسط در ازای تضمین به نفع دستگاه اجرایی بدون کسورات قانونی پرداخت می‌شود. قسط اول معادل ۸ % پس از تحویل کارگاه، قسط دوم معادل ۶٫۵ % پس از تجهیز کارگاه لازم برای شروع عملیات و قسط سوم معادل ۵/۵ % پس از انجام سی درصد مبلغ اولیه پیمان طبق صورت وضعیت‌های موقت بدون محاسبه مصالح پای‌کار.

لازم به ذکر است که در قرارداد های بخش خصوصی اگر کارفرما در مراحل ارجاع کار و یا قید در متن قرارداد، استفاده از مفاد آیین نامه تضمین معاملات دولتی را قرار داده باشد، مفاد این آیین نامه برای طرفین قرارداد لازم الاجرا است و در غیر این صورت طرفین قرارداد، طبق مفاد مندرج در شرایط خصوصی پیمان نسبت به پرداخت و استرداد پیش پرداخت اقدام می نمایند.

۴-کسور مالیات بر ارزش افزوده:

طبق ضابطه نحوه اعمال مالیات بر ارزش‌افزوده در قراردادهای مهندسان مشاور و پیمانکاران، مالیات بر ارزش‌افزوده بر عهده کارفرما خواهد بود. مقدار آن برابر با ۹ % است.

۵-کسور مالیات:

طبق قانون مالیات‌های مستقیم، ۳% از مبلغ هر پرداخت به‌عنوان علی‌الحساب مالیات کسر خواهد شد که از ابتدای سال ۹۵ این مالیات حذف شده است.

آشنایی با فهرست بها

هرساله برای تعیین قیمت مصالح و کارهای انجام شده در یک پروژه برای رشته های مختلف، دفترچه های قیمت با عنوان فهرست بها از سوی سازمان مدیریت و برنامه ریزی برمبنای قیمت های سه ماهه آخر سال قبل، برای سال بعدی محاسبه و ابلاغ می شود.

هر فهرست بها با توجه به عملیات در پروژه شامل فصل های مختلفی است. به عنوان مثال فهرست بهای ابنیه شامل ۲۹ فصل مجزا است و مثلا برای کار های چوبی باید به فصل ۱۹ مراجعه شود. به عبارت دقیق تر هر کاری که در این زمینه در پروژه انجام شده باشد، در این فصل آورده شده است و به همین صورت برای دیگر عملیات، فصل مورد نظر خود را دارد البته در مورد اینکه فهرست بها چیست در مقاله ای مجزا صحبت خواهیم کرد.

صورت وضعیت نویسی

فرد مترور برای آنکه بتواند در تنظیم صورت وضعیت نویسی دقیق، کامل و منظم عمل کند و نتایج آن شفاف باشد صورت وضعیت پیمانکاری علاوه بر اینکه مجلد باشد و ماهانه تنظیم شود، باید براساس موارد زیر تهیه شود:

  1. با توجه به دستورکارها و صورت مجالس موجود تهیه شود.
  2. با توجه به اسناد و مدارک پیمان تهیه شود.
  3. آدرس‌ها دقیق، بدون خط خوردگی و قابل رسیدگی باشند.
  4. به صورت رایانه‌ای و استفاده از نرم افزارها تهیه شود که در این زمینه نرم افزار اکسل بسیار کمک کننده و استفاده از آن راحت تر است.
  5. بر اساس فهرست‌های سازمان مدیریت و برنامه ریزی باشد. (ترتیب فصل‌ها و آیتم‌ها رعایت شود)
  6. با استفاده از فرم‌های سازمان مدیریت و برنامه ریزی باشد.

ارکان و اجزای تشکیل دهنده دفترچه صورت وضعیت :

  1. روکش صورت وضعیت
  2. مبنا های قراردادی
  3. مستندات
  4. مالی کل
  5. خلاصه مالی فصول
  6. ریز مالی
  7. خلاصه متره
  8. ریزمتره
  9. صورت جلسات
  10. دستور کارها
  11. فاکتور های خرید

توجه کنید برای ارائه صورت وضعیت پیمانکاری و چینش اجزای آن باید بر اساس ترتیب فوق گزارش شود.

نکته مهم دیگر این است که صورت وضعیت های تهیه شده توسط مترور به صورت تجمعی است؛ یعنی در صورت وضعیت موقت (که معمولا ماهانه است) مقادیر کار های انجام شده از ابتدای پروژه تا آن تاریخ است و در نهایت در صورت وضعیت قطعی، مقادیر کار های انجام شده از ابتدای پروژه تا پایان پروژه می باشد.

۱- روکش صورت وضعیت

اولین صفحه در هر صورت‌وضعیت را روکش صورت وضعیت می گویند. این صفحه حکم شناسنامه صورت وضعیت را دارد و شامل اطلاعاتی از قبیل نام پروژه، شماره قرارداد، موضوع قرارداد، تاریخ و مدت قرارداد، مبلغ قرارداد، کارفرما، مشاور، پیمانکار، شماره و تاریخ و دوره صورت‌وضعیت، تعیین موقت یا نهایی بودن صورت وضعیت، وضعیت تعدیل قرارداد تا صورت‌وضعیت فعلی و دیگر اطلاعات کلی از این قبیل است.

۲- مبناهای قراردادی

موارد زیر مبنا های قرارداد به شمار می روند که در صورت وضعیت آورده می شوند و می توان آنها را در روکش قرارداد نوشت.

  • ابلاغ قرارداد
  • ابلاغ کار
  • تحویل زمین
  • تاریخ های مهم
  • و…

۳- مستندات

در برخی از صورت‌ جلسه ها، ابلاغیه های دریافتی از کارفرما، نامه نگاری ها و دستور کارهای جدید و مواردی مشابه، به عنوان مستند جهت تاکید، به صورت ضمیمه آورده می شود. دقت کنید که مستندات هر ماه باید در صورت وضعیت آن ماه به صورت ضمیمه آورده شود.

۴- مالی کل

فرم مالی کل شامل جدولی است که مبلغ کل برای رشته های مختلف در یک پروژه به نقل از خلاصه مالی آن رشته و با احتساب ضرایب پیمان درج می گردد و در آخر هزینه کل پروژه مشخص می شود. به بیان دقیق تر در این صفحه، خلاصه ای از برآورد کلی پروژه آورده می شود. این جدول مبلغ کل کار های انجام شده بر اساس فهرست بهای استفاده‌ شده با تقسیم بندی مبالغ آیتم های زیر می باشد:

  • فهرست بها
  • ستاره دار (غیر پایه)
  • فاکتوری
  • مصالح پای کار
  • هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه ( ۴ % )

مشاور پس از دریافت این برگه، می تواند ادعای پیمانکار را رد کرده و مقدار محاسبه شده خود را با رنگ قرمز اعلام نماید.

 

مبالغ دفترچه ها صورت وضعیت

۵- خلاصه مالی فصول

فرم خلاصه مالی فصول شامل جدولی است که مبلغ هر فصل از فهرست بها را مشخص می کند.به عبارتی مجموع هزینه کل تمام فعالیت ها در یک فصل جداگانه تعیین می شود.
به عنوان مثال در کارهای فولادی با میلگرد در فصل هفتم فهرست بها ابنیه، جهت تهیه و بریدن و خم کردن و کارگذاشتن میلگرد به دلیل اینکه از میلگرد های آجدار از نوع A2 استفاده شده است، پس باید از ردیف مورد نظر خود استفاده کرد اما در استفاده از این میلگرد ها تنوع وجود دارد به عبارتی هم از میلگرد های با قطر حداکثر ۱۰ سانتی متر و هم با قطر ۱۲ تا ۱۸ سانتی متر و هم با قطر حداقل ۲۰ سانتی متر استفاده شده است و چون هزینه و بهای واحد تهیه و کار گذاشتن هر نوع میلگرد باهم متفاوت است و به بیان دقیق تر برای هر نوع میلگرد ردیف جداگانه ای در فهرست بها داریم، پس باید جداگانه مقدار کل هزینه هرکدام از آیتم ها را مشابه مراحل قبل بدست آوریم.

در فرم خلاصه مالی فصول، برای هرفصل جداگانه هزینه ای را نشان می دهد که این هزینه شامل تمام آیتم ها و عملیات انجام شده در آن فصل است. بنابراین در فصل هفتم کار های فولادی با میلگرد چون سه آیتم داشتیم پس مجموع هزینه کل هر کدام از این آیتم ها را بدست می آوریم و در مقابل فصل هفتم درج می کنیم.
در این فرم می توانیم با توجه به هزینه های هر فصل، وابستگی اجرای ساختمان به کارهای خاص را ببینیم که چه کار هایی هزینه زیادی در بر داشته و چه کار هایی کمتر.

خلاصه مالی فصول صورت وضعیت

۶- ریز مالی

فرم ریز مالی شامل جدولی است که در هر فصل برای هر عملیات انجام شده در پروژه هزینه کل آن با توجه به مقدار کل و بهای واحد آیتم را محاسبه می کند. در این جدول در فصل جداگانه برای هر عملیات باید علاوه بر شرح و شماره آیتم عملیات، واحد و بهای واحد و مقدار کل و هزینه کل آن عملیات نوشته شود.

ریز مالی صورت وضعیت

۷- خلاصه متره

فرم خلاصه متره شامل جدولی است که برای هر فصل، مقدار کل هر آیتم با توجه به واحد آن (تعداد کل یا کل وزن یا کل مساحت یا کل حجم) محاسبه می شود. به بیان دقیق تر در این برگه باید خلاصه ای از کار های انجام شده توسط پیمانکار برحسب آیتم مورد نظر تفکیک شود. دقت کنید که در این فرم فقط مقدار کل کار انجام شده آیتم براساس واحد آن مشخص می شود و قیمت واحد و هزینه این آیتم در اینجا تعیین نمی شود. در جدول این فرم باید شرح عملیات آیتم و شماره آیتم براساس شماره درج شده در فهرست بها و مقدار کل و واحد نوشته شود.

به عنوان مثال در فرم خلاصه متره آیتم عملیات قالب بندی باید مقدار کل عملیات قالب بندی (کل مساحت سطوح قالب بندی) را درج کنیم که با توجه به اینکه این مساحت از ۴ سطح جزئی تشکیل شده است، پس مساحت کل برابر مجموع این ۴ سطح جزئی است.

(۲۳٫۶۸مترمربع = مترمربع ۶٫۵۶ + مترمربع ۵٫۶۰ + مترمربع ۴٫۹۶ + مترمربع ۶٫۵۶)

خلاصه متره صورت وضعیت

۸- ریزمتره

این بخش از صورت وضعیت پیمانکاری نسبت به بقیه بخش ها جزئیات بیشتری دارد و نتایج بقیه بخش ها (مالی کل – خلاصه مالی فصول – ریز مالی – خلاصه متره) نیز به این بخش وابسته است، درنتیجه باید با دقت انجام شود.

برای تهیه این فرم باید جداگانه باتوجه به فعالیت های انجام شده در پروژه به فصل های مربوطه مراجعه کرده و سپس باتوجه به جزئیات فعالیت ها، آیتم مد نظر پیدا کرده و براساس واحد آن (عدد یا کیلوگرم یا مترمربع یا مترمکعب) مقدار آن محاسبه شود.

پس فرم ریزمتره شامل جداولی است که مقادیر هر آیتم کاری در آن به تفکیک محاسبه و درج می گردند. به عبارتی مترور باید در این برگه مقادیر فرم خلاصه متره را به‌ صورت شفاف و مجزا و دقیق آنالیز کند و متره های خود را شکافته و به‌ صورت ریز متره دربیاورد. در جدول این فرم باید شرح عملیات آیتم و شماره آیتم براساس شماره درج شده در فهرست بها واحد آن نوشته شود، سپس براساس واحد آیتم به صورت جزئی همراه با ذکر آدرس مقدار هر جزء از عملیات تعیین می گردد.

ریز متره همواره باید قابل کنترل باشد. در ریز متره هیچ عدد یا مقداری نباید بدون مرجع نوشته شود. برای تنظیم ریز متره باید تا حد امکان عملیات اجرایی را تفکیک نمود و ریزترین بخش عملیات انجام شده نیز لیست شود.

به عنوان مثال در بخش کار های تهیه وسایل و قالب بندی با استفاده از قالب فلزی در پی ها که در فصل ششم قالب بندی فولادی فهرست بها ابنیه با شماره ۰۶۰۱۰۱ آورده شده است. برای محاسبه هزینه کل این عملیات کافی است به واحد آن توجه کنیم. واحد این آیتم مترمربع است، پس باید مساحت کل سطوحی که قرار است قالب بندی شود، بدست آوریم. این مساحت از مساحت های جزئی تشکیل شده است ما در فرم ریز متره این مساحت های جزئی را همراه با آدرس محاسبه می کنیم.
مثلا ممکن است برای محاسبه مساحت کل در عملیات قالب بندی در پی ساختمان، شامل چند سطح جزئی باشد که عبارتند از :

  • قالب بندی در جدار بیرونی محور ۱ و ۲ سطحی برابر با ۶٫۵۶ مترمربع را دارد.
  • قالب بندی در جدار بیرونی محور A , C سطحی برابر با ۴٫۹۶ مترمربع را دارد.
  • قالب بندی در چشمه بین محور های ۱ و ۲ و A وB سطحی برابر با ۵٫۶۰ مترمربع را دارد.
  • قالب بندی در چشمه بین محور های ۱ و ۲ و B و C سطحی برابر با ۶٫۵۶ مترمربع را دارد.

 

ریزمتره صورت وضعیت

۹- صورت جلسات

مترور موظف است که صورت‌ جلسات انجام شده را در این مدت به‌ عنوان مستندات صورت وضعیت پیمانکاری ضمیمه نماید.

۱۰- دستور کارها

مترور باید دستور کارها را به عنوان مستندات کارکرد پیمانکار، همراه صورت‌ وضعیت ارائه کند.

۱۱- فاکتور های خرید

در پروژه ها معمولا بعضی از کارها از لیست فهرست بها خارج است و ردیف و آیتمی برای آن در نظر گرفته نشده است و این کار تنها با استعلام قیمت به صورت اقلام فاکتوری قابل پرداخت می باشد. به این کار ها که هزینه نصب و راه اندازیشان نسبت به هزینه خرید، ناچیز است را کارهای فاکتوری می گویند.

سازمان برنامه‌ و بودجه کشور، اقلام فاکتوری را نوعی قیمت جدید در نظر گرفته است اما استثنائا آن را در دسته بندی جداگانه تحت عنوان فاکتوری می آوریم. این اقلام با اعلام ضریب بالاسری (در ادامه این ضریب را توضیح می دهیم) باید توسط مترور در صورت‌وضعیت آورده شود و فاکتور خرید نیز جزء مستندات ضمیمه شود.

ضرایب پیمان در صورت وضعیت پیمانکاری

پس از برآورد قیمت خالص هر پروژه، ضرایبی که به پیمان مربوطه بستگی دارد در آن اعمال می شود.

ضرایب پیمان × مبلغ برآورد = مبلغ پیمان

 چرا باید ضرایب پیمان در نظر گرفته شوند؟

برای اینکه قیمت خام به‌ دست‌ آمده از متره های مترور به قیمت واقعی تری شود، مترور باید بسته به شرایط پروژه از ضرایبی استفاده کند که این ضرایب، ضرایب پیمان گفته می شود. به عبارتی این ضرایب برای واقعی شدن و عمومیت بخشیدن به قیمت‌های فهرست بها در نظر گرفته می‌شوند.

قیمت‌های مندرج در فهرست بها با استفاده از معیارها و فرضیات ویژه‌ای محاسبه می‌شوند. به بیان دقیق تر، نحوه محاسبه قیمت‌های هر آیتم در فهرست بها، بر مبنای تهیه و اجرای آن با کمترین اتلاف و کمترین قیمت و توسط تولید کننده اصلی است. در تمامی پروژه ها با توجه به شرایط خاص و منطقه اجرا، امکان به حداقل رساندن قیمت ها وجود ندارد. لذا قیمت های واقعی اجرای کار، در اکثر موارد با قیمت های فهرست بها متفاوت است. با در نظر گرفتن معیارهای مختلف و با اعمال ضرایب پیمان، محاسبات قیمت گذاری برای کل کشور، در شرایط مختلف کاری، یکپارچه و عادلانه می‌شود.

هر یک از ضرایب پیمان دارای عنوان، مقدار و نوع هستند و به کارکرد، پایکار، قیمت کل برآورد و قیمت کل پیشنهادی اعمال می‌شوند.

در این بخش، انواع ضرایب پیمان در صورت وضعیت پیمانکاری ، به طور کامل توضیح داده می شود.

ضرایب پیمان در صورت وضعیت

ضریب منطقه‌ای

قیمت های ردیف های فهرست بها براساس پایتخت کشور یعنی تهران محاسبه و اعمال شده اند. به بیان بهتر پیمانکاران در تهران برای دسترسی به مصالح و ماشین آلات هیچ گونه محدودیتی نداشته و نیروی انسانی ارزان و فراوان در اختیار دارند. پس انجام کار در تهران از این لحاظ با حداقل قیمت انجام می شود. به طور کلی عواملی مانند ویژگی های محلی و منطقه‌ای شهرهای مختلف کشور و شرایط آب و هوایی و نحوه چگونگی امکان دسترسی به نیروهای کار و تامین مصالح، باعث می شوند تا در هزینه تمام شده آیتم ها تاثیر گذار باشند. درنتیجه برای انجام کار در مناطق دور افتاده و کم برخوردار باید هزینه بیشتری در مقایسه با شهر تهران پرداخت شود.

از این رو سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور با توجه به این موارد و برای جبران هزینه‌های اضافی، مناطق جغرافیایی ایران را به مناطق مختلف تقسیم بندی کرده و برای هر پروژه ای که در شهری غیر از تهران باشد، یک ضریب تحت عنوان ضریب منطقه درنظرگرفته است تا قیمت‌های فهرست بها با اعمال این ضریب، عمومیت داشته باشد.

ضریب منطقه برای هر یک از شهر های کشور و برای رشته های مختلف هر فهرست بها دارای مقادیر متفاوتی است و به صورت جداگانه و متناسب با آن رشته محاسبه و ابلاغ می‌شود. توجه کنید برای پروژه هایی که در مناطق مختلف قرار می‌گیرند (نظیر پروژه های راهسازی)، ضریب منطقه‌ای، بر اساس میانگین وزنی ضریب های منطقه ای به نسبت حجم کار در مناطق مختلف، محاسبه شده و در صورت وضعیت پیمانکاری اعمال می‌شود.
طی بخشنامه‌ای از سال ۹۴، ضرایب منطقه‌ای جدید، برای بیش از ۱۰۰۰ منطقه مختلف و در رشته های مختلف فهرست بها ابلاغ شده است.

 

ضریب منطقه‌ای در صورت وضعیت

ضریب صعوبت

ممکن است کار بخشی یا تمام پروژه ها در شرایط سخت و غیر معمول انجام شود، بنابراین برای جبران مابه التفاوت هزینه تمام شده، اجرای این بخش از عملیات و جلوگیری از خسارت پیمانکار ناشی از افت و کندی کار و راندمان کار، افزایش قیمتی در نظر گرفته می‌شود. این افزایش قیمت با اعمال ضریب صعوبت (تنها در بخشی از کار که شرایط غیر معمول داشته است، نه در کل کار) انجام می‌شود. در رشته ابنیه دو نوع ضریب صعوبت، ضریب طبقات و ضریب ارتفاع هستند.

ضریب طبقات

قیمت هایی موجود در فهرست های بها برای کار در طبقه مبنا یعنی طبقه همکف و زیر همکف در نظر گرفته شده است و برای سایر طبقات اضافه بها تعلق خواهد گرفت. بنابراین کارهای انجام شده در دیگر طبقات هزینه های بیشتری خواهند داشت. لذا برای جبران این هزینه‌ها ضریبی به نام ضریب طبقات در مبلغ کل برآورد کار، اعمال می‌شود. این ضریب جهت صعوبت کار و افت مصالح در صورت وضعیت پیمانکاری اعمال می گردد.

ضریب طبقات در زمان برآورد کار توسط مشاور براساس فرمول موجود در پیوست فهرست بها محاسبه و تعیین شده و به کلیه اقلام ساختمان (بجز مصالح پایکار) اعمال می گردد.

براساس فرمول موجود در پیوست فهرست بها، فقط مساحت طبقات در محاسبه این ضریب تاثیر دارد. به عبارتی اگر طبقه‌ای مساحت بیشتری داشته باشد، کار بیشتری در آن انجام شده است. به بیان دقیق تر، اگر چه ضریب طبقات یک ضریب کلی است و به مبلغ کل برآورد اعمال می‌شود، اما با وارد شدن مساحت طبقات در فرمول، این ضریب به بخش‌هایی که در طبقات مختلف قرار دارند به صورت مساوی اعمال نمی‌شود.

 

نحوه محاسبه ضریب طبقاتی در صورت وضعیت پیمانکاری

ضریب ارتفاع

کار در ارتفاع نیز سختی های مخصوص به خود را دارد به طوری که باعث بیشتر شدن دستمزد کارگر ها نیز می شود. از جمله سختی های کار در ارتفاع عبارتند از حمل مصالح به ارتفاع، افت مصالح ناشی از حمل به ارتفاع، نیاز به اجرای داربست جهت اجرای نما های خارجی، سختی اجرای عملیات در ارتفاع، تجهیزات مازاد لازم در داخل ساختمان و …

قیمت های فهرست بها برای کار در ارتفاع شامل کار در ساختمان‌هایی است که طبق نقشه‌ها و طرح‌های معمول ساخته می‌شوند و به طور معمول، ارتفاع طبقات همواره کمتر از سه و نیم متر است.

کار در طبقه های با ارتفاع بیشتر از ۳٫۵ متر، مشمول سختی کار در ارتفاع می‌شوند. برای جبران هزینه‌های ناشی از این سختی کار، قیمت‌های این بخش با ضریبی به نام ضریب ارتفاع اعمال می‌شوند. این ضریب به تمام اقلام کار آن طبقه از تراز کف طبقه‌ی مربوطه تا تراز کف طبقه بالایی، به استثنای مصالح پایکار تعلق می‌گیرد.

محاسبه ضریب ارتفاع (Q)

اگر H = ارتفاع طبقه از تراز کف طبقه مربوط تا تراز کف طبقه بالایی (متر) باشد.

فرمول محاسبه ضریب ارتفاع در صورت وضعیت

 

 

 

 

 

نکته بسیار مهم در مورد ضریب ارتفاع این است که این ضریب تا فهرست بهای سال ۱۳۸۸ قابل استفاده بوده و از فهرست‌بهای سال ۱۳۸۸ به بعد حذف گردید.

اما تکلیف ضریب ارتفاع برای فهارس بهای بعد از ۱۳۸۸ چه می شود؟

باید گفت که در فصل هایی مانند فصول ۵ و ۶ فهرست بها که مربوط به قالب بندی چوبی و فلزی است خود فهرست بها برای ارتفاعات بیشتر از ۳٫۵ متر اضافه بها در نظر گرفته است و مترور با استفاده از این آیتم ها به‌صورت غیرمستقیم از ضریب ارتفاع استفاده می کند.

اما برای فصولی که این اثر در آن‌ها دیده نشده است مانند فصل چهارم فهرست بها که مربوط به عملیات بنایی با سنگ است پس اگر پیمانکار بخواهد نمای خارجی ساختمان را سنگ کند، آنگاه ضریب ارتفاع در قیمت نهایی چه تاثیری دارد؟ در جواب باید دو حالت را بررسی کرد.

حالت الف) در مورد کارهای داخل ساختمان برای ارتفاع بالاتر از ۳٫۵ متر پیمانکار باید آن را در پیشنهاد قیمت یعنی قبل از عقد قرارداد لحاظ کند تا ضریب پیمان افزایش یابد و درنتیجه غیرمستقیم ضریب ارتفاع تاثیر می گذارد.
حالت ب) برای نماسازی ساختمان بیش از ۳٫۵ متر باید از ردیف های پیوست ۴ فهرست‌بها (تجهیز و برچیدن کارگاه) و قیمت ایجاد داربست استفاده کنیم.

تفاوت بین ضریب ارتفاع و ضریب طبقات در صورت وضعیت پیمانکاری چیست ؟

ضریب طبقات شامل حال تمام‌کارهایی که درون ساختمان و طبقات انجام می شود، است فارغ از ارتفاع طبقه، اما ضریب ارتفاع مشمول کارهایی که در ارتفاع و فضای باز انجام می شود مثلا سنگ کاری نمای ساختمان که نیاز به داربست دارد.

ضریب پیشنهادی

ضریبی است که پیمانکار در هنگام تهیه اسناد پیشنهاد قیمت جهت شرکت در مناقصه برای کل پیمان یا برای فصول فهرست بها به تفکیک ارائه می نماید. ضریب پیشنهادی بر دو نوع جزء و کل است.
ضریب پیشنهادی جزء مربوط به هر یک از فصل ها است. قبل از انعقاد قرارداد و جهت پیشنهاد قیمت، پیمانکار هنگام متره و برآورد طبق نقشه های اجرایی با بهره- گیری از فهرست‌بها، برگه ای تنظیم می کند که در آن قیمت های پیشنهادی هر فصل فهرست بها نوشته‌شده است. اگر این قیمت را بر قیمت محاسبه‌ شده برای هر فصل توسط کارفرما تقسیم کنیم، ضریبی تحت عنوان ضریب پیشنهادی جزء یا ضریب فصل به دست می آید.

ضریب پیشنهادی کل مربوط به کل پروژه است. از این رو کارفرما قبل از برگزاری مناقصه، توسط گروه مترور خود، برآورد هزینه کل پروژه را انجام می دهد و قیمتی تحت عنوان هزینه اجرای کار را به دست می آورد و در زمان مناقصه آن را به اطلاع پیمانکاران می رساند. پیمانکار باید در مدت تعیین شده توسط کارفرما به وسیله نقشه های اجرایی که در اختیارش قرار می گیرد، به‌ وسیله گروه مترور خود، برآورد خود را از پروژه تحت عنوان قیمت پیشنهادی در پاکت پیشنهاد قیمت تسلیم کارفرما نماید و از تقسیم مبلغ پیشنهادی کل بر برآورد کل بدست می‌آید. به عبارتی :

(پیمانکار پیشنهادی قیمت)/(کارفرما پیشنهادی قیمت) = ضریب پیشنهادی کل(ضریب پیمان)

اگر این عدد بزرگتر از یک باشد، پیمانکار نسبت به برآورد اولیه‌، پیشنهاد افزایش داده است که به آن ضریب پلوس می گویند. اما اگر عدد بدست آمده کوچکتر از یک باشد پیمانکار نسبت به برآورد اولیه‌، پیشنهاد تخفیف داده است و به آن ضریب مینوس می گویند و اگر این عدد یک باشد، پیمانکار پیشنهاد قیمت نت داده است.

مثلاً اگر کارفرما، قیمت کاری را ۱۰۰ ریال اعلام کرده باشد، اگر قیمت پیشنهادی پیمانکار همان ۱۰۰ ریال باشد، آن را قیمت نت و اگر قیمت پیشنهادی پیمانکار ۱۰۵ ریال باشد، آن را با ۵% پلوس و اگر قیمت پیشنهادی پیمانکار ۹۵ ریال باشد، آن را ۵ % مینوس می‌گویند.

توجه کنید در محاسبه ضریب پیشنهادی در هنگام برآورد برای پیشنهاد قیمت توسط مترور، ضرایب منطقه و بالاسری و ارتفاع و طبقات مشخص است و مترور باید این ضرایب را در برآورد خود اعمال کند تا قیمت واقعی کار به دست آید. به عبارتی ضریب پیشنهادی به کمک این ضرایب محاسبه می شود.

ضریب بالاسری

هزینه های نوشته شده در فهرست بها با تجزیه بها محاسبه شده است و در تجزیه بها صرفاً عوامل مصالح، نیروی انسانی، ماشین آلات و حمل و نقل تاثیرگذار هستند. درحالی که در واقعیت، اجرای کار به صورت غیرمستقیم، هزینه‌های دیگری هم در پی دارد، به طوری که پیمانکار اجبارا باید پرداخت کند و امکان اختصاص آیتم خاصی برای آن در فهرست بها وجود ندارد. برای در نظر گرفتن این هزینه‌ها، اعمال ضریب بالاسری پیشنهاد شده است. این ضریب به مبلغ کل برآورد اجرای کار اعمال می‌گردد و باعث می شود تا هزینه های پنهانی که آنالیز بهای فهرست بها (که توسط سازمان برنامه و بودجه محاسبه و تهیه می شود) آن را لحاظ نکرده است، آشکار شود.

دو دسته هزینه‌ بالاسری داریم:

  • هزینه بالاسری کار
  • هزینه بالاسری عمومی

هزینه های بالاسری کار، مواردی همچون پرداخت مالیات‌، انواع بیمه، سود پیمانکار، هزینه های جاری کارگاه و … را شامل می‌شود که معمولاً به صورت پیوست فهرست بها ارائه می‌شود.
هزینه های بالاسری عمومی اغلب به هزینه‌های دفتر مرکزی، تهیه ضمانت نامه‌های مختلف‌، هزینه های انبار، تعمیر و نگهداری ماشین الات و … اشاره دارد.

شرح اعلام هزینه های بالاسری

مقدار ضریب بالاسری بر اساس دستورالعمل فهرست بهای ابنیه به صورت زیر است :

 

مقدار ضریب بالاسری

 

اعداد فوق با در نظر گرفتن هزینه های معمول به دست آمده است. اختلاف مابین دو ضریب به تفاوت هزینه بیمه در طرح های عمرانی و غیر عمرانی مربوط است. ممکن است با تغییر قوانین و یا برای یک پروژه خاص این ضرایب به این صورت نباشند. در هر حال با استفاده از یک نمونه آنالیز به شکل زیر، می‌توان شرایط مختلف را بررسی و ضرایب مورد نظر را استخراج کرد. یک نمونه از آنالیز و محاسبه ضریب بالاسری برای طرح های عمرانی و غیر عمرانی بصورت زیر است:

 

آنالیز هزینه بالاسری طرح های عمرانی

آنالیز هزینه بالاسری طرح های عمرانی از طریق مناقصه

بنابراین ضریب بالاسری طرح عمرانی از طریق مناقصه برابر است با:
۱,۳۰=(۱۰۰-۲۳,۰۸)/۱۰۰= ضریب بالا سری

آنالیز هزینه بالاسری طرح های غیرعمرانی

آنالیز هزینه بالاسری طرح های غیرعمرانی از طریق مناقصه

بنابراین ضریب بالاسری طرح غیرعمرانی از طریق مناقصه برابر است با:
۱,۴۱=(۱۰۰-۲۹,۰۸)/۱۰۰= ضریب بالا سری

ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه

در آنالیز بها همه ی عواملی که در اجرای کارها تاثیر گذار بودند، در نظر گرفته می‌شود. اما بعضی از اقدامات نیز در کارگاه ها صورت می‌گیرد که جزو کارهای اصلی نبوده ولی همواره هزینه هایی را تحمیل می‌کند و مترور باید تمامی هزینه هایی که برای تجهیز و در نهایت پس از تحویل پروژه، برچیدن کارگاه، نیاز است را در جدولی لیست کرده و در محاسبات خود به کار گیرد.

به عنوان مثال هزینه‌های اسکان یا رفت و آمد، تجهیزات ایمنی، هزینه‌های دایر کردن آشپزخانه و غذا، تجهیز دفاتر و … از جمله این هزینه ها است. برای جبران این هزینه‌ها، ضریبی به نام ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه در نظر گرفته می‌شود. این ضریب پس از اعمال ضریب پیشنهادی پیمانکار، اعمال می‌شود. ضریب تجهیز و برچیدن در متن قرارداد صراحتاً ذکر می‌شود و بسته به نوع قرارداد و توافق، مقدار این ضریب از ۴ تا ۶ درصد تغییر می‌کند.

ضریب تعدیل

تعدیل در لغت به معنای برابر کردن، هم وزن کردن و در عرف طرح های عمرانی متناسب نمودن قیمت های قرارداد درمدت اجرا با استفاده ازشاخص های تعدیل می- باشد. این ضریب در پروژه های عمرانی پس از تهیه صورت وضعیت پیمانکاری و تایید نهایی کارفرما کاربرد پیدا می کند. به عبارتی پس از نهایی شدن صورت وضعیت، مترور باید دفترچه ای تحت عنوان دفترچه تعدیل صورت وضعیت، برای جبران خسارت وارد بر پیمانکار ناشی از افت و خیز قیمت های مصالح و دستمزد کارگر ها و ماشین آلات، تهیه و ارائه دهد.

عمدتاً شاخص های تعدیل با استفاده از مبانی زیر تعیین می شوند :

  1. مواد و مصالح
  2. ماشین آلات
  3. دستمزد

گاهی اوقات اجرای برخی از پروژه ها به دلیل حجم زیاد کارها یا کمبود بودجه، چندین سال طول می‌کشد. بدیهی است برای چنین پروژه هایی، قیمت های قرارداد (که براساس فهرست بها است) بعد از مدتی کاملاً غیرواقعی شده و در نهایت اجرای پروژه را دچار مشکلات زیادی می کند. بنابراین همانطوری که در فهرست بها گفته شد، قیمت‌های قرارداد به دلیل تورم و نوسانات قیمت، نیاز به اصلاح دارند که برای اصلاح آن نیاز به ضریبی به نام ضریب تعدیل است. با این اوصاف تعدیل یعنی تبدیل قیمت های متوسط یک دوره سه ماهه، در زمان گذشته به قیمت های متوسط یک دوره سه ماهه جدید. به عبارتی :

b=a+a×F

b = قیمت روز
a = قیمت واحد فهرست بهاء
F = ضریب تعدیل

برای اعمال تعدیل بر قیمت‌ها هر سه ماهه از طرف سازمان مدیریت و برنامه ریزی، شاخص های تعدیل منتشر می‌شود. این شاخص ها، متوسط تغییرات قیمت‌های هر دوره نسبت به دوره پایه را نشان می‌دهند. شاخص‌های دوره پایه (سه ماهه چهارم سال ۸۱) ۱۰۰ می باشد . با جایگذاری این شاخص‌ها در فرمول های مربوطه و برای هر فصل یا رشته از فهرست بها، ضریب تعدیل محاسبه می‌شود.

ضریب مصالح پای‌کار

مصالح پای کار، مصالحی است که پیمانکار برای اجرای عملیات مورد نظر خود قبل از اجرای کار در کارگاه و در پای کار خود انبار می کند. لذا از آیتم های اجرا مجزاست. هنگام تهیه صورت وضعیت پیمانکاری موقت، قیمت واحد آنها نیز از پیوست یک استخراج و با اعمال ضریب ۰٫۷ (جهت تقویت بنیه مالی پیمانکار) و ضرایب پیمان (بجز ضریب طبقات) به پیمانکار پرداخت می گردد. توجه شود که به حمل مصالح پایکار ضریب ۰٫۷ اعمال نمی شود و ۱۰۰ درصد حمل اعمال می شود و از هزینه های تجهیز و برچیدن کارگاه، پرداخت می شود.

نرخ مصالح تعیین شده در فهرست مصالح پای کار تنها برای محاسبه بهای مصالح پای کار در صورت وضعیت های موقت در نظر گرفته شده است و در آخرین صورت وضعیت موقت پس از تحویل موقت و صورت وضعیت قطعی نباید هیچ نوع مصالح پای کار منظور شود. مصالح مازاد بر مصرف که در کارگاه باقی مانده و متعلق به پیمانکار است، باید توسط پیمانکار از کارگاه خارج شود.

نحوه اعمال ضرایب پیمان در صورت وضعیت پیمانکاری

ضرایب پیمان در برآورد یا صورت وضعیت نویسی به صورت پی در پی در هم ضرب می‌شوند. بنابراین ترتیب اعمال ضرایب، تاثیری در نتیجه کل نخواهد داشت. اگر تجهیز و برچیدن کارگاه بهای کل مقطوعی داشته باشد، هیچ کدام از ضرایب پیمان نباید در آن اعمال شوند. در واقع، ابتدا برآورد کل بر اساس مقادیر و قیمت‌های فهرست بها محاسبه می‌شود، سپس ضرایب به آن اعمال شده و در نهایت مبلغ کل ضریب دار با بهای کل تجهیز و برچیدن (معمولا چهار درصد مبلغ کل ضریب دار اس ) جمع می‌شود.

ﻓﻬﺮﺳﺖ ردﯾﻒ ﻫﺎی ﺗﺠﻬﯿﺰ و ﺑﺮ ﭼﯿﺪن ﮐﺎرﮔﺎه عبارتند از:

نحوه اعمال ضرایب پیمان در صورت وضعیت

ضرایب پیمان در طول سالیان

همان طور که به طور خاص در مورد ضریب ارتفاع گفتیم، با ابلاغ فهرست بهای ۱۳۸۸ کلیه ضرایب ارتفاع، منطقه و سایر ضرایب متعلقه به آن حذف شده و فقط ضریب بالاسری و ضریب تجهیز وضریب مصالح پای کار و ضریب طبقات قابل اعمال بود. در واقع ضریبی مانند ضریب ارتفاع به صورت غیر مستقیم در آیتم های فهرست بها به صورت بهای اضافه تاثیرگذار است. در آن سالها پیمانکار موظف بود، تمام موارد موجود را در برآورد خود در نظر گیرد و قیمتی مناسب را پیشنهاد دهد (همه این ضرایب با اعمال به بهای واحد پیشنهادی در داخل ضریب پیشنهادی قرار می‌گرفت).

جمع بندی

در این مقاله به آشنایی و نحوه نوشتن صورت وضعیت پیمانکاری پرداختیم. اما به طور کلی باید گفت که هر مهندسی که بخواهد در این زمینه فعالیت کند، علاوه بر علم نحوه‌ی محاسبه و استفاده از آیتم های فهرست‌بها، ابتدا باید علم و تجربه اجرایی کافی داشته باشد و شاید بتوان گفت همین عامل در موفقیت و ارائه دقیق و کامل نتایج بسیار موثر باشد و می تواند بسیاری از ابهامات در هزینه پروژه را برطرف کند.

از طرفی ضرایب مورد استفاده در صورت وضعیت، برای نزدیک شدن هزینه محاسبه شده به هزینه واقعی باید با دقت اعمال شود.

در پایان، جدولی برای نحوه اعمال و زمان محاسبه و مقدار ضرایب پیمان تهیه شده است که به صورت زیر می باشد:

 

جدول نحوه اعمال و زمان محاسبه و مقدار ضرایب پیمان

منابع

فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه
شرایط عمومی پیمان
آیین نامه تضمین معاملات

مهندس میلاد قربانی

نوشته‌های مرتبط

قوانین ارسال دیدگاه

  • دیدگاه های فینگلیش تایید نخواهند شد.
  • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
  • از درج دیدگاه های تکراری پرهیز نمایید.
دیدگاه‌ها

*
*

0