عمران فایل

اجرای بتن مگر؛ آموزش طرح اختلاط بتن مگر و اجرای آن با ۱ ویدئو

بتن یکی از پرکاربردترین مصالح در ساختمان­سازی است که انواع مختلفی همچون بتن سبک، سنگین، مگر و … دارد؛ اما بتن مگر چیست و چه تفاوتی با بتن­ های دیگر دارد؟ ضخامت بتن مگر چقدر است؟ اجرای بتن مگر به چه صورتی است؟ طرح اختلاط بتن مگر به چه صورتی است؟ 

در این مقاله جامع به بررسی اجرای بتن مگر با یک ویدئو می پردازیم و در انتها بتن مگر در فهرست بها را بررسی میکنیم.

فهرست مطالب:

  1. بتن مگر چیست و از چه موادی تشکیل‌ شده است؟
  2. کاربرد بتن مگر چیست؟
  3. نحوه اجرای بتن مگر چگونه است و چه نکاتی را بایستی در اجرای آن در­نظر گرفت؟
  4. از چه ماشین­آلات و ابزاری در اجرای بتن مگر استفاده می­شود؟ 

بتن مگر چیست؟

بتن مگر (lean concrete) که به آن بتن لاغر هم گفته می­شود، یک بتن با عیار سیمان کم است و در پروژه­ ها­ی ساختمانی و راه‌سازی در بخش زیرین سازه مورداستفاده قرار ­می­گیرد. از نام­ های دیگر بتن مگر می­توان به بتن پوششی، بتن نظافت و بتن رگلاژ اشاره کرد. ضخامت بتن مگر بین ۱۰-۱۵ سانتی‌متر می­باشد. این نوع از بتن نیازی به مسلح سازی ندارد و وزن مخصوص آن از بتن معمولی هم کمتر است.

 بتن مگر چیست

شکل ۱: بتن مگر اجرا­شده

طرح اختلاط بتن مگر

بتن مگر مانند بتن­ های دیگر از شن، ماسه، سیمان و آب تشکیل‌شده است که در شکل ۱ مشاهده می­شود. تفاوت عمده بتن مگر با دیگر بتن­ ها در نسبت مواد تشکیل‌دهنده آن است. معمولاً نسبت مواد تشکیل‌دهنده بتن مگر به‌صورت ۱:۳:۶، ۱:۴:۸ و ۱:۵:۱۰ می­باشد؛ که نسبت ۱:۵:۱۰ بیانگر ۱ واحد سیمان، ۵ واحد ماسه و ۱۰ واحد ترکیب آب و شن است. مقدار سیمان به­ کار­رفته در این نوع از بتن ۱۵۰-۱۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب است. بتن لاغر نسبت به بتن سنگین از استحکام کمتری برخوردار می ­باشد که علت آن حجم کم سیمان در برابر حجم بالای آب در این نوع از بتن است.

 

طرح اختلاط بتن مگر

شکل ۲: مواد تشکیل‌دهنده بتن الف-شن، ب-ماسه، ج-سیمان، د-آب

 

نحوه ساخت بتن مگر

برای ساخت بتن مگر مصالح تشکیل‌دهنده بتن، شامل شن، ماسه، آب و سیمان، با نسبت مشخصی که آزمایشگاه بتن مشخص کرده است مخلوط شده و در کارگاه به­ صورت دستی ساخته می­شود و مورداستفاده قرار می­گیرد.

کاربرد بتن مگر فونداسیون

بتن مگر نقش مهمی در ساخت‌وساز دارد، بخصوص که به دلیل درصد بیشتر آب در آن، نسبت به بتن معمولی حالتی روان دارد. این بتن علاوه بر ساختمان‌سازی در راه‌سازی و جاده‌سازی نیز کاربرد دارد. در ادامه به دلایل استفاده از بتن مگر اشاره ‌شده است:

  1. صاف و تراز کردن سطح فونداسیون جهت آماده شدن برای آرماتوربندی و پی‌سازی
  2. حفاظت از پی در مقابل خاک زیر آن – جلوگیری از جذب آب بتن پی توسط خاک و افت کیفیت بتن
  3. حفاظت از پی در مقابل خاک زیر آن – جلوگیری از تضعیف بتن پی توسط رطوبت احتمالی و سولفات موجود در خاک
  4. حفاظت از پی در مقابل خاک زیر آن – جلوگیری از نفوذ سیمان پی به خاک
  5. ممانعت از نفوذ حشرات و حیوانات موذی به فونداسیون
  6. تراز کردن کف پی (در­صورت خاک­برداری بیش از اندازه) و پر کردن فضا­های خالی (در صورت وجود)
  7. فراهم آوردن مقاومت بیشتر برای ساخت‌وساز در زمین­هایی که فاقد استحکام لازم بوده و خاک آن­ها سست است.
  8. جایگزین مناسب برای پوشش­های پلاستیکی و لایه­های عایق
  9. استفاده به‌عنوان زیراساس در راه‌سازی و ساخت جاده جهت افزایش استحکام جاده

اجرای بتن مگر

در اجرای فونداسیون عملیات خاک‌برداری و گودبرداری تا عمق مشخصی، یا تا وقتی­که به سنگ برسیم ادامه پیدا می­کند. درصورتی‌که به سنگ برسیم مستقیماً پس از گود­برداری بتن مگر ریخته می­شود. چنانچه در عمق موردنظر به خاک سست برسیم ابتدا خاک را کوبیده تا محکم شود و بعد از آن اقدام به ریختن بتن مگر می­شود.

قبل از ریختن بتن مگر ابتدا خاک کف فونداسیون را مرطوب کرده تا آب بتن را جذب نکند. سپس با استفاده از دوربین نقشه‌برداری یا شیلنگ تراز، نقاطی را تعیین می­کنند تا کف را کروم بندی­ کنند (کروم بندی درواقع جهت مشخص نمودن مقدار مصالح یا بتن موردنیاز برای سطح موردنظر می­باشد و می­تواند به‌صورت عمودی، افقی و … باشد).

بین کروم‌ها حدود ۳-۱ متر شمشه­گذاری کرده و سپس فضای بین شمشه­ها توسط بتنی که با کامیون میکسر به محل آورده شده بتن‌ریزی می­شود. با ماله سطح بتن ریخته شده را صاف می­کنند و بعد از آن به مدت ۱۰ ساعت سطح بتن ریخته شده جهت عمل‌آوری (به جلوگیری از کاهش رطوبت بتن و ثابت نگه‌داشتن دمای آن در حد دمای استاندارد بتن عمل­آوری می­گویند.) آبدهی می­شود تا بتن پوک نشود. پس از گذشت یک روز می­توان مرحله بعدی ساخت‌وساز را شروع کرد.

روند اجرای بتن مگر در شکل ۲ تا ۶ نشان داده شده است.

اجرای بتن مگر

شکل ۳: نمایی از عملیات خاکبرداری

 

کرومبندی در اجرای بتن مگر

شکل ۴: نمایی از کروم­بندی

صفر تا 100 اجرای بتن مگر

شکل ۵: مخلوط کردن بتن با بتونیر

اجرای بتن مگر

شکل ۶: نمایی از بتن ­ریزی 

صاف کردن سطح بتن مگر

شکل ۷: صاف و یکنواخت کردن سطح بتن

 

 

مقاوم سازی بتن مگر

شکل ۸: آبدهی سطح بتن به­ مدت ۱۰ ساعت 

اگر با اجرای بتن مگر مشکل دارید یا اینکه برای اولین بار قصد انجام این کار را دارید حتما از ویدئو زیر کمک بگیرید.

مشاهده ویدئو اجرای بتن مگر

نکات اجرایی

جهت اجرای بتن مگر بایستی نکاتی رعایت شود که در ادامه به آن پرداخته شده است:

  1. قبل از ریختن بتن مگر بایستی خاک بستر فونداسیون مرطوب شود تا خاک، آب بتن را جذب نکرده و بتن پوک نشود. (آب مورد­استفاده باید تنها در­حد مرطوب کردن بتن باشد و نباید بر اثر آبدهی زیاد، آب در کف بتن جمع شود.)
  2. چنانچه بتن مگر روی شفته‌آهک اجرا شود، شفته‌آهک باید قبل از بتن‌ریزی مرطوب شده تا آب بتن را جذب نکند. شفته‌آهک در مواردی که مقاومت خاک مناسب نیست، جهت افزایش مقاومت فشاری بستر استفاده می­شود.
  3. زمانی بتن مگر روی آهک شفته ریخته می­شود که آهک شفته به مقاومت ۱/۵ کیلوگرم بر سانتی­متر­مربع رسیده باشد، یعنی با راه­رفتن روی شفته‌آهک اثر کفش روی آن باقی نماند.
  4. پیش از عملیات بتن‌ریزی، جهت جلوگیری از نفوذ حشرات موذی و رویش گیاهان، می­توان روی بستر گازوییل یا ماده مناسب دیگری ریخت.
  5. بهتر است ریختن بتن مگر بلافاصله پس از خاک‌برداری و گودبرداری باشد تا خاک بستر دچار هوازدگی و تورم نشود.
  6. بتن مگر اغلب توسط دستگاه بتونیر کوچک ساخته می­شود. پس از اضافه شدن آب به بتن، باید به مدت ۲ دقیقه مخلوط شوند و بعد مورداستفاده قرار گیرد.
  7. در حین بتن‌ریزی باید دقت شود که هیچ ناحیه‌ای ارتفاعش کمتر از ۵ سانتی‌متر و بیشتر از ۱۵ سانتی‌متر نشود، زیرا هزینه اضافی به همراه خواهد داشت، مگر در مواردی که هدف تنظیم ارتفاع گود باشد. (دقت شود که بتن حتماً به صورت متراکم ریخته شده و سطح آن توسط ماله و شمشه صاف شود.)
  8. بتن‌ریزی به‌اندازه ابعاد پی به‌اضافه ۱۰-۵ سانتی‌متر ریخته ­می­شود، البته باید توجه داشت که به حریم همسایه تجاوز نشود. علت اضافه بتن ریخته شده، جهت اجرای درست قالب‌بندی پی می­باشد تا قالب روی بتن مگر قرار بگیرد.

 

طراحی و اجرای بتن مگر

شکل ۹: ابعاد بتن مگر در اتوکد

  1. باید سطح بتن تمیز و صاف باشد تا آرماتوربندی بهتر انجام شود.
  2. بعد از ریختن بتن، سطح آن باید به­مدت ۱۰ ساعت مرطوب بماند تا عمل‌آوری بتن صورت بگیرد.
  3. بتن مگر به دلیل اینکه با ضخامت پایین اجرا می­شود غالباً احتیاجی به قالب‌بندی ندارد. درصورتی‌که قالب‌بندی انجام شود، برای این کار می‌توان از قالب‌بندی چوبی، قالب‌بندی فلزی، ناودانی یا نبشی استفاده نمود. به­طور­معمول توصیه می‌شود که در هوای گرم ازقالب ­بندی چوبیجهت قالب‌بندی بتن مگر استفاده شود.

نکته بسیار مهم:

در طی انجام کلیه مراحل بالا، از تولید بتن مگر گرفته تا اجرای آن، نباید فراموش کرد که هدف اصلی از به­کارگیری بتن مگر، جلوگیری از جذب آب و سیمان بتن پی، توسط خاک زیرین آن است. بنابراین باید توجه داشت که بتنی با تراکم بالا تولید کرده و به شکل مناسب اجرا کنیم. همچنین باید توجه داشته باشیم که دستیابی به یک بتن مگر ایده­آل، با خصوصیات ذکرشده در بالا، مستلزم تکمیل فرآیند هیدراتاسیون بتن می­باشد و این کار به­درستی صورت نخواهد گرفت، مگر اینکه آبدهی بتن به صورت دقیق و کافی انجام شود.

ماشین‌آلات و ابزار موردنیاز جهت اجرای بتن مگر

جهت اجرای بتن مگر مانند هر عملیات ساختمانی دیگر، به ابزار و ماشین‌آلات مناسب احتیاج است؛ که در ادامه به آن­ها اشاره ‌شده است:

ابزار ساده بنایی

  1. تراز: جهت تنظیم سطوح عمودی، افقی و شیب­دار استفاده می­شود.
تراز برای شاقولی کردن بتن مگر

شکل ۱۰: تراز

  1. شمشه: ابزاری جهت کنترل کار اجراشده از جهت افقی و عمودی است.
شمشه یکی از وسایل مورد نیاز در اجرای بتن مگر

شکل ۱۱: شمشه

  1. متر: جهت اندازه­ گیری ابعاد استفاده می­شود.
ابزار اجرای بتن مگر

شکل ۱۲: متر

  1. ریسمان کار: جهت کنترل هر بخش از ساختمان که در مسیر یک خط صاف قرار گیرد. قطر آن حدود نیم میلی‌متر است و از جنس نخ پنبه، ابریشم و یا پلاستیک می­باشد.
ریسمان کار جهت اجرای درست دیوار

شکل ۱۳: ریسمان کار

  1. تیشه: ابزاری است که جهت قسمت کردن آجر به چند بخش کوچک‌تر، کنده‌کاری، کوبیدن و یا ضربه زدن به یک ناحیه استفاده می­شود.
ابزار آلات بنایی

شکل ۱۴: تیشه بنایی

  1. کمچه: به‌منظور پخش و یکنواخت­کردن ملات روی سطح کار استفاده می­شود.
کمچه جهت صاف و یکنواخت کردن بتن مگر

شکل ۱۵: کمچه

  1. تخته ماله: جهت صاف و یکنواخت کردن سطح روی بتن مگر به­ کار می­رود.
جهت صاف کردن بتن مگر استفاده می شود

شکل ۱۶: تخته ماله 

  1. شیلنگ تراز: ابزاری است که جهت تراز کردن کلیه سطوح ساختمان ازجمله کف و موارد دیگر به­کار می­رود. به این صورت که شخص اول در محل تراز اول، شیلنگ تراز را آن‌قدر جابه‌جا می‌کند تا سطح آب در راستای نقطه‌ی مشخص‌شده قرار بگیرد. سپس به شخص دوم که در محل تراز بعدی قرار دارد علامت می‌دهد تا سطح آب در آن نقطه را علامت‌گذاری کند، حال دو نقطه در یک سطح تراز قرار دارند.
جهت صاف کردن سطح بتن مگر

شکل ۱۷: شیلنگ تراز 

ابزار عمومی ساختمان‌سازی

  1. بیل: جهت خاک‌برداری و کندن زمین­های طبیعی به‌صورت دستی مورداستفاده قرار می­گیرد.
بیل ابزار کنده کاری زمین

شکل ۱۸: بیل 

  1. فرغون: جهت حمل مصالح ساختمانی، بتن، ملات و … استفاده می­شود. می­توان حدود ۱۵۰-۱۰۰ کیلوگرم مصالح را با آن جابه ­جا کرد.
فرغون جهت حمل مصالح

شکل ۱۹: فرغون

  1. الک بنایی: جهت دانه­ بندی سنگ‌دانه در بتن مورداستفاده قرار می­گیرد. دانه‌بندی روی مقادیر نسبی دانه ­ها و مقادیر موردنیاز سیمان و آب اثر گذاشته و جداشدگی را کنترل می­کند. همچنین روی آب انداختن بتن مؤثر بوده و از پوکی بتن جلوگیری می­کند. پیش از ساختن بتن مصالح را از توری‌هایی رد می­کنند که به آن‌ها الک یا سرند گفته می­شود.
الک بنایی مورد استفاده در اجرای بتن مگر

شکل ۲۰: الک بنایی

  1. استانبولی: جهت حمل مصالح سختمانی سبک و مخلوط­کردن ملات استفاده می­شود.
استانبولی برای ساخت ملات

شکل ۲۱: استانبولی

  1. شاقول: جهت کنترل امتداد قائم (عمود) به ­کار می­رود.
ابزار نظم دهی به اجسام

شکل ۲۲: شاقول

ماشین‌آلات موردنیاز

  1. بتونیر: جهت بتن­ریزی با حجم کم از بتونیر استفاده ­می­شود و اندازه آن از ۵۰ تا ۳۰۰ لیتر متغیر است.
بتونیر جهت مخلوط سازی بتن مگر

شکل ۲۳: بتونیر

  1. دستگاه پمپ بتن: در مکان­ هایی که امکان حمل بتن ممکن نیست از دستگاه پمپ بتن استفاده می­شود.
دستگاه پمپ بتن یکی از وسایل مورد استفاده در اجرای بتن ریزی

شکل ۲۴: دستگاه پمپ

  1. تراک میکسر: جهت حمل بتن از شرکت تولید بتن به کارگاه استفاده می­شود.

 

ماشین تراک میکسر جهت حمل مواد

شکل ۲۵: تراک میکسر

  1. ویبراتور: دارای یک سر خرطومی شکل است که وارد بتن شده و با ایجاد لرزش در بتن سبب خروج هوای محبوس­شده و فضای خالی در بتن می­گردد.

 

ابزار ویبراتور جهت یکسان سازی حجم بتن

شکل ۲۶: ویبراتور 

بتن مگر در فهرست‌بها

جهت متره و برآورد بتن مگر در فهرست‌بها، به فصل ۸ ام مراجعه کرده و با توجه به عیار سیمان مصرفی در بتن، آیتم موردنظر را انتخاب کنید؛ سپس با توجه به طول و عرض ناحیه‌ای که قرار است بتن ریخته شود و ضخامت خود بتن مگر، حجم بتن موردنیاز محاسبه می­شود. البته پیشنهاد می کنم قبل از اینها دقیقا متوجه شوید که فهرست بها چیست؟ 

بتن مگر در فهرست بها

شکل ۲۷: بخشی از آیتم‌های فهرست‌بها

نتیجه‌گیری

  • بتن مگر، بتنی با ضخامت ۱۵-۱۰ سانتی‌متر و عیار سیمان کم می­باشد که نسبت آب به سیمان در آن زیاد است. این بتن در بخش زیرین فونداسیون در ساختمان‌سازی و همچنین در راه‌سازی کاربرد دارد.
  • مواد تشکیل‌دهنده بتن مگر سنگ‌دانه، سیمان و آب است. تفاوت عمده این بتن با دیگر انواع بتن در نسبت مواد تشکیل‌دهنده آن است.
  • از مهم‌ترین دلایل استفاده از بتن مگر می­توان به جلوگیری از جذب آب بتن فونداسیون توسط خاک و صاف و هموار نمودن سطح زیرین فونداسیون اشاره کرد، درواقع بتن مگر از تماس مستقیم بتن اصلی فونداسیون با خاک جلوگیری می­کند.
  • نکته‌ی مهمی که در اجرای بتن مگر بایستی در نظر گرفت، مرطوب بودن خاک بستر قبل از انجام عملیات بتن‌ریزی و همچنین آبدهی بتن به مدت ۱۰ ساعت جهت عمل‌آوری بتن است.

منابع

  • فهرست‌بهای واحد پایه رشته ابنیه سال ۱۳۹۷

 

گروه مهندسی عمران فایل

نوشته‌های مرتبط

قوانین ارسال دیدگاه

  • دیدگاه های فینگلیش تایید نخواهند شد.
  • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
  • از درج دیدگاه های تکراری پرهیز نمایید.
دیدگاه‌ها

*
*

0